Ba người vào, hai người ra

Sáng mười sáu tháng Giêng, tám giờ kém, có người đứng ngoài cửa cuốn tiệm phố Thanh Hà, đứng từ lúc trời còn chưa rõ mặt người.

Thẩm Ninh kéo cửa lên thì thấy một người đàn ông đội mũ len, áo bông cũ, tay xách một cái túi vải xanh. Ông ta chừng sáu mươi, mặt sạm, một bên má có vết sẹo cũ chạy xuống hàm.

Có một lần, ở cổng sau bảo tàng thành phố, cô gọi tên ông ta hai lần. Ông ta quay mặt đi.

"Chú Ngô."

"Tôi đọc bài trên mạng hôm mùng tám." Ông ta không bước vào. "Trong bài có ảnh cái biển tiệm. Tôi tìm theo cái biển."

Cô kéo hẳn cửa lên, bảo ông vào, kê ghế, đun nước. Ông ngồi xuống mép ghế đẩu, hai tay đặt lên đầu gối, cái túi vải để dưới chân.

"Cháu gọi chú mười mấy lần hồi tháng Mười."

"Số ấy tôi bỏ từ năm kia rồi." Ông ta nhìn xuống sàn. "Tháng Mười tôi có viết cho cô một dòng ở dưới cái đoạn băng. Viết xong tôi sợ, tôi xoá."

"Chín giây."

"Cô đếm à?"

"Cháu chụp lại."

Ông ta gật đầu, nhận chén nước, cầm bằng hai tay, không uống.

Rồi ông kể, kể chậm, kể theo trình tự một người trực ca vẫn ghi vào sổ.

Đêm mùng năm tháng Mười một, ông trực ca đêm từ sáu giờ tối. Bảy giờ, cô Thẩm ở phòng phục chế xuống hỏi găng. Ông mở tủ vật tư ở giá cửa, hộp rỗng, ông nói với cô là hết từ chiều. Hôm ấy ông có ghi vào sổ trực một dòng: *hết găng, đề nghị bổ sung.*

"Còn đôi găng cô đang đeo hôm ấy," ông nói. "Đôi ấy không phải cô mang từ nhà tới. Phòng kỹ thuật phát cho phòng tu bổ tuần trước đó, phát cả thùng, thùng ấy tôi ký nhận. Tôi ký mà tôi không mở ra xem."

"Trong lòng găng phải của cháu có một vệt keo."

"Cả thùng ấy có bao nhiêu đôi dính thì tôi không biết. Tôi chỉ biết cái thùng ấy để trong kho vật tư từ tháng Chín, đứng cạnh chỗ người ta để keo thừa với giẻ lau." Ông đặt chén nước xuống. "Sáng mùng sáu tôi viết một cái báo cáo, hai trang, nộp lên phòng bảo vệ. Trong đó tôi ghi ba việc: hộp găng rỗng, thùng găng phòng kỹ thuật phát, chỗ để thùng ấy."

"Rồi sao ạ?"

"Rồi tuần sau tôi lên xin bản sao để lưu, người ta bảo hồ sơ vụ này chuyển hết lên trên, không giữ ở phòng nữa." Ông ta cười một tiếng qua mũi, cười khan. "Tháng Mười hai tôi xin nghỉ. Người ta duyệt trong hai ngày."

Thẩm Ninh ngồi im.

Trong hai năm, cô viết ba lá đơn xin sao lục, đứng bốn mươi phút giải thích cho một hành lang đầy người. Sáng nay có một người ngồi cách cô ba bước kể lại cái đêm ấy theo đúng thứ tự, kể tới việc thứ ba thì cô nhận ra ông đang kể lại chính hai trang giấy ông viết sáng mùng sáu — hai trang không còn ở đâu nữa. Cái ông giữ được không phải giấy tờ. Là trí nhớ của một người trực ca.

Ngô Kiến Quốc cúi xuống, mở cái túi vải, lấy ra một tập giấy phô tô kẹp bằng ghim sắt đã gỉ.

"Hồi ấy tôi sợ. Tôi ra hàng phô tô đầu phố, chụp lại hết những trang sổ giao ca có ca của tôi trong quý ấy. Chụp trộm, mỗi lần mấy tờ." Ông đẩy tập giấy sang. "Bản gốc tôi trả lại kho. Cái này tôi giữ hai năm, không cho ai xem, vì cho ai xem thì tôi ăn cắp tài liệu."

Cô lật. Giấy kẻ ngang, cột giờ, cột tên, cột đơn vị, cột chữ ký vào, cột chữ ký ra. Nét bút bi xanh, chữ viết cứng.

Cô lật tới ngày mùng hai tháng Tám.

*21h10 — Đoàn giám định định kỳ, Tô thị giám định hành, 03 người. Vào kho hiện vật tầng hầm. Bảo vệ trực: Ngô Kiến Quốc.*

Ba dòng dưới đó là ba cái tên, ba chữ ký ở cột vào.

Đêm mùng hai tháng Tám. Ba tháng trước cái đêm chiếc bình đổ khỏi mép bàn. Đúng cái khoảng mà bản kết luận giám định hôm hai mươi tư tháng Mười gọi bằng một câu khô khốc: thời điểm thi công mối nối không sớm hơn năm hai nghìn mười ba.

Mười giờ, Hoắc Trân tới. Cô đã nhắn cho anh lúc chín giờ, nhắn đúng bốn chữ: *có nhân chứng, tới.*

Anh đọc hết tập phô tô ở cái bàn kê gốm, đọc hai lượt, không hỏi Ngô Kiến Quốc câu nào cho tới lượt thứ hai.

"Chú giữ bản gốc trang này không?"

"Không. Trả kho hết."

"Sổ giao ca của bảo tàng lưu bảy năm, tức bản gốc vẫn còn ở đấy." Anh gấp tập giấy lại. "Nhưng một tờ phô tô không dấu thì không ai đọc lên trước hội đồng được. Muốn nó thành chứng thì phải có người ký vào biên bản rằng mình đã chụp nó, chụp lúc nào, từ quyển nào. Người ký là chú."

Ngô Kiến Quốc không đáp ngay.

"Ký rồi thì tôi thành người lấy trộm tài liệu của cơ quan cũ," ông nói.

"Đúng."

"Còn không ký thì cái này là giấy lộn."

"Cũng đúng."

Thẩm Ninh ngồi ở bậc thang gỗ, nhìn hai người ấy.

Cô có thể nói ngay bây giờ. Cô biết mình sẽ nói gì: rằng hai năm nay chưa ai bênh cô một câu, rằng em cô nằm ở tầng năm đếm ngược tới ngày mười hai tháng Ba, rằng cái tờ giấy trong túi vải kia là thứ đầu tiên trong hai năm đứng được trên mặt bàn. Nói xong thì có nhiều phần ông ta sẽ ký. Ông ta đi từ đầu kia thành phố tới đây lúc trời chưa sáng, ông ta không tới để về không.

Cô đã ngồi đúng cái ghế của ông ta hôm hai mươi tháng Mười: một mình trong phòng, một người mặc sơ mi trắng hỏi ba mươi mấy câu, một tờ biên bản ba trang. Ông ta năm mươi tám tuổi, đã mất việc một lần rồi.

"Chú Ngô." Cô đứng dậy. "Chú cầm cái này về, nghĩ ba hôm. Chú không ký thì chú cứ nhắn cháu một chữ, cháu không hỏi lại."

Ông ta nhìn cô, rồi nhìn cái túi vải dưới chân.

"Cô Thẩm này." Ông ta kéo cái túi lên đùi. "Hôm ấy tôi đứng ngoài cửa kho, tôi nhìn thấy cô lột găng. Tôi không nói một câu. Hai năm nay đêm nào tôi cũng nhớ chỗ ấy." Ông ta rút tập giấy ra, đặt lại lên bàn. "Tôi ký. Cô bảo người ta viết ra, tôi ký."

Anh đi lấy giấy. Thẩm Ninh ngồi xuống, kéo tập phô tô về, lật lại trang mùng hai tháng Tám, lần này đọc sang cột bên phải.

Cột chữ ký ra, giờ ghi 23h48.

Có hai chữ ký.