Nó tìm cô từ năm nào

Tám ngày sau buổi họp, Thẩm Ninh mang tấm ảnh chụp trong máy đi in ra giấy.

Cô chụp nó chiều hai mươi tư tháng Ba, trên sàn thư phòng tầng ba, lúc chồng cặp tài liệu trượt khỏi tay cô. *Danh sách ứng viên phục chế — lưu hành nội bộ.* Góc phải ghi ngày lập, tháng Ba bốn năm trước. Dòng đầu bảng là tên cô, gạch chân. Ô ghi chú bên cạnh chỉ có bốn chữ số: 19/2.

Cô lấy trong ngăn kéo ra tờ quyết định tiếp nhận của bảo tàng thành phố, tờ giấy cô giữ suốt sáu năm. Ngày ký: tháng Chín, bốn năm trước, sau cái danh sách kia sáu tháng. Trước tháng Chín ấy, cô làm khuôn ở một xưởng gốm gia dụng, lương bốn nghìn tám một tháng, không một dòng nào của cô có mặt ở đâu trong ngành này.

Tối mười bốn tháng Mười một, cô lên tầng ba, gõ cửa thư phòng.

Hoắc Trân mở cửa. Trong phòng có đèn bàn bật, một cái cốc, một chồng hồ sơ ở góc trái mặt bàn, đúng chỗ nó nằm hôm cô lên đây lau bụi.

Cô vào, đặt tờ giấy in xuống mặt bàn, quay mặt có chữ về phía anh.

"Trước khi hỏi cái này, tôi hỏi anh một câu khác." Cô để tay lên mép tờ giấy. "Ngày mười tám tháng Tám anh trưng cầu phân tích keo trên chín mối nối của vật chứng. Ngày hai mươi tư tháng Mười tôi mới đọc được kết quả. Sáu mươi bảy ngày anh ngồi ăn cơm với tôi."

"Cái đó tôi nợ cô một câu trả lời." Anh không chối. "Tối nay cô hỏi cái gì?"

Cô nhìn anh chừng ba nhịp.

"Cái này." Cô đẩy tờ giấy in sang. "Danh sách này lập trước ngày tôi vào bảo tàng sáu tháng. Lúc ấy tôi làm khuôn bát ở xưởng gốm, không ai trong ngành biết tên tôi. Tên tôi nằm dòng đầu, gạch chân. Anh giải thích đi."

Hoắc Trân cầm tờ giấy lên, nhìn nó một lượt, đặt xuống.

Rồi anh đứng dậy, đi tới cái tủ gỗ sát tường phải, mở cánh dưới. Sau cánh gỗ là một cái két sắt. Anh xoay khoá, mở, lấy ra một tập hồ sơ bìa cứng gáy vải, dày bằng ba ngón tay, đặt lên bàn trước mặt cô.

"Cô đọc từ trang đầu."

Trang đầu là một tấm bản đồ ba tỉnh, trên đó cắm mười một cái ghim màu, mỗi ghim một số. Trang thứ hai là mục lục: mười một cái tên, mười một địa chỉ, mười một nghề.

Từ trang ba trở đi, mỗi người một phần. Mỗi phần có ảnh chụp cơ sở, ảnh chụp một món đồ đã vá, rồi bốn tới sáu tấm ảnh macro chụp mối vá vàng ở độ phóng cao. Bên dưới mỗi bộ ảnh là ghi chú viết tay.

*Số 2 — dùng mũi khoan, đáy rãnh tròn. Loại.*

*Số 5 — không dận sợi, trộn bột vàng vào sơn rồi quét. Loại.*

*Số 7 — dận sợi, đáy rãnh vuông, nhưng chỗ nối bẻ góc tù. Loại.*

*Số 9 — làm được, tuổi 61, học ở Cảnh Đức Trấn 1979. Không phải.*

Mười cái tên bị gạch, mỗi cái một dòng lý do. Cái thứ mười một không gạch.

Ở phần cuối là ảnh macro chụp mấy mối vá vàng trên một cái đĩa men lam, chụp trong tiệm, nền là mặt bàn gỗ có vết cháy tròn của cái ấm điện. Cô nhận ra cái vết cháy ấy. Cô ngồi ăn cơm cạnh nó sáu năm.

Dưới bộ ảnh là ba dòng.

*Dận sợi, đáy rãnh vuông, mạch dày 0,4 ly. Chỗ nối: chạy thẳng tới sát mạch kia, bẻ một góc vuông, rồi mới nhập vào. Cùng tật.*

Thẩm Ninh gấp tập hồ sơ lại, để tay lên bìa.

"Anh làm cái này bao lâu?"

"Sáu năm."

"Vì sao?"

Hoắc Trân kéo ghế ngồi xuống phía bên kia bàn. Anh mở ngăn kéo, lấy ra một tờ giấy phô tô, đẩy sang. Trên tờ giấy là hai dòng, chữ đánh máy, có dấu giáp lai ở mép.

*Điều 4: Người thừa kế phải kết hôn trong vòng mười hai tháng kể từ ngày công bố di chúc.*

*Điều 5: Người thừa kế có trách nhiệm tìm cho ra người đã tu bổ hiện vật ghi tại Phụ lục C, hoặc người thừa kế nghề của người đó.*

"Năm hai nghìn lẻ một có một người đàn bà tới nhà ông nội tôi. Bà ấy ở đó bốn ngày, làm trong một cái phòng ông nội khoá lại, không cho ai vào." Anh nói đều, như đọc lại một thứ đã đọc nhiều lần. "Tôi mười ba tuổi. Tôi nhìn thấy bà ấy đúng ba lần, ba lần đều ở ngoài sân."

"Rồi sao?"

"Rồi bà ấy đi. Ông nội tôi tìm bà ấy bảy năm. Trong hồ sơ ông để lại, mục cuối cùng đề năm hai nghìn lẻ tám, ông viết bốn chữ: *coi như đã mất*."

Thẩm Ninh ngồi im.

Mẹ cô đi năm cô sáu tuổi, đi vào một buổi chiều, để lại một hộp gỗ với mười một con dao. Hai mươi năm nay không ai đưa cô một tờ giấy nào có chữ *đã mất* trên đó. Bây giờ có một tờ, do một ông già cô chưa gặp bao giờ viết, trong một cái két ở tầng ba ngôi nhà cô đang ở.

"Vậy cái danh sách kia," cô nói.

"Là bước áp chót. Tôi lọc từ sổ nghề của mấy hội nghề, từ hồ sơ ứng tuyển của bảo tàng, từ danh sách thi tay nghề của tỉnh." Anh gõ ngón tay lên tờ giấy in. "Ô ghi chú cạnh tên cô là ngày tôi đi Cảnh Đức Trấn xem một cái đĩa cô làm hộ người ta. Mười chín tháng Hai."

"Anh biết tên tôi từ trước khi tôi vào bảo tàng."

"Đúng."

Cô đứng dậy khỏi ghế. Cô đi hai bước tới cửa sổ, rồi quay lại, đứng ở đầu bàn.

"Hôm mùng ba tháng Ba, nếu người ngồi trong cái tiệm ấy không phải tôi, mà là một người vá gốm khác, ba mươi tuổi, cũng đang cần tám trăm nghìn tệ cho em mình." Cô nghe giọng mình rất bình thường, bình thường tới mức chính cô lạ. "Anh có ngồi xuống cái ghế đối diện không?"

Hoắc Trân không đáp ngay. Anh nhìn cô, nhìn thẳng, kiểu anh vẫn nhìn khi anh đang cân nhắc.

"Không."

Cô gật đầu một cái. Rồi cô kéo tập hồ sơ về phía mình, mở lại từ giữa, lật tiếp về cuối, vì cô chưa xem hết.

Sau phần thứ mười một là một trang bìa lót, sau trang bìa lót là một tấm ảnh dán ở giữa, ảnh in trên giấy ảnh cũ, bốn góc đã ố.

Ảnh chụp một mặt bàn gỗ dưới bóng đèn dây tóc. Trong khung có một cẳng tay với một bàn tay phụ nữ đang cầm dao, ngón út tì xuống mặt bàn, cổ tay không nhấc. Người chụp đứng chếch, không lấy được mặt.

Cạnh khuỷu tay ấy, ở mép phải khung hình, có một cái bát men xanh ngọc đặt ngửa. Trên thân bát, sáu đường vàng mảnh chạy từ vành xuống, tụ lại một điểm ở đáy.

Vành bát tròn đủ. Không khuyết chỗ nào.