Cú ngã

Tám giờ tối mười hai tháng Chín, xe đỗ ở dốc hầm toà nhà Hoắc thị. Hoắc Trân đi trước, không cởi áo khoác, chỉ nói khi thang máy dừng ở tầng hầm hai.

"Bảy giờ chiều bên bảo hiểm soi lại lô số bảy. Vai pho tượng bên trái có một vết nứt dài bốn phân." Anh quẹt thẻ mở cửa từ. "Hư hại phát sinh sau khi nhận thì nhà đấu giá chịu. Hội đồng đang họp bên kia sân, mười một giờ phải chốt giữ hay rút."

Trong gian lưu trữ, bàn dài phủ nỉ xám đã dọn trống. Đôi tượng đồng đời Minh đứng trên hai đế gỗ, cao chừng bốn mươi phân, một pho cầm chuỳ, một pho chắp tay. Một người kỹ thuật trẻ đứng cạnh với đèn soi cầm tay.

Thẩm Ninh đi vòng quanh bàn một lượt trước khi tới gần.

Vết nứt nằm chếch trên vai trái pho cầm chuỳ, chạy từ mép áo giáp xuống bả vai. Trong lòng nó có kim loại xám khác màu thân tượng.

"Ai đụng vào chỗ này chưa?"

"Chưa ạ. Từ lúc phát hiện tới giờ chỉ soi đèn."

Cô cởi găng phải, gấp lại, đặt xuống mép bàn.

Người kỹ thuật nhìn cái găng, rồi nhìn Hoắc Trân. Hoắc Trân không nói gì.

Cô đặt bốn ngón lên vai pho tượng, đúng chỗ vết nứt.

Đồng lạnh hơn không khí trong phòng, rồi ấm dần lên dưới lòng bàn tay. Cái biết đi vào theo đường nứt, đi ngược lên chỗ nó bắt đầu. Đây không phải chỗ vỡ. Đây là chỗ hai nửa khuôn ghép vào nhau, nước đồng chảy tới đó đã nguội quá, hai dòng không liền được, để lại một khe. Thợ đúc đổ thiếc nóng lấp khe ấy ngay tại xưởng, mài phẳng, rồi mới cho tượng ra khỏi lò. Sáu trăm năm trước. Lớp gỉ xanh mọc sau đó, phủ đều lên cả đồng lẫn thiếc.

Cô rút tay về, cầm cái găng lên nhưng không đeo.

"Cho tôi mượn đèn."

Cô nghiêng đèn tới khi ánh sáng ăn được vào lòng khe.

"Ba chỗ để hội đồng tự kiểm." Cô để người kỹ thuật cúi xuống nhìn theo tay mình. "Chỗ thứ nhất, vết này chạy đúng đường ghép khuôn. Anh sờ dọc sườn tượng bên kia sẽ thấy một gờ nổi rất mảnh chạy song song, cùng một đường. Đồng rơi vỡ thì vỡ theo chỗ mỏng nhất, không vỡ theo đường ghép khuôn."

"Chỗ thứ hai, thứ trong lòng khe là thiếc, không phải bụi bẩn. Đo huỳnh quang tia X hai mươi phút là ra thành phần."

"Chỗ thứ ba là quan trọng nhất." Cô hạ đèn xuống thấp, chiếu chếch. "Lớp gỉ xanh phủ liên tục từ mặt đồng sang mặt thiếc, không đứt ở ranh giới. Gỉ mọc trên thiếc thì phải mất mấy trăm năm. Ai làm vỡ pho tượng này tuần trước rồi hàn lại thì mối hàn phải nằm trên lớp gỉ, không nằm dưới."

Người kỹ thuật ngẩng lên. "Nghĩa là nó nứt từ lúc đúc."

"Nó không nứt. Nó chưa bao giờ liền." Cô đặt đèn xuống. "Chỗ này khuyết từ trong khuôn, thợ đúc vá ngay tại xưởng."

Hoắc Trân đã rút điện thoại ra từ chỗ thứ hai. Anh chụp ba tấm, gõ vài dòng, cầm áo khoác đi ra cửa.

"Cô ngồi đây. Bên kia sân cô không sang được."

Mười một giờ kém mười lăm anh quay lại. Hội đồng giữ lô số bảy, sáu phiếu trên bảy. Sáng hôm sau bên bảo hiểm gửi kết quả huỳnh quang: thiếc, đúng thành phần cô nói. Chỗ doanh thu Hoắc thị giữ lại được nhờ lô ấy là mười hai triệu tệ.

Mười một giờ trưa mười ba tháng Chín, cô đang rót nước thì cái ấm đập vào miệng cốc, nước tràn ra bàn.

Mười bốn tiếng.

Cô lấy giẻ lau, ngồi xuống, úp bàn tay phải lên mặt bàn, ép hết sức. Nó vẫn nhảy.

Một giờ chiều, ông đại diện của nhà họ Uông gọi.

"Cô Thẩm, gia chủ bay đi Vancouver sáng mười sáu, đi ba tháng. Phải nghiệm thu trước lúc ông ấy đi. Tôi chốt ngày mười lăm, hai giờ chiều, tại nhà tôi."

"Hợp đồng ghi ngày hai mươi."

"Hợp đồng cũng ghi giao tận tay gia chủ. Sau mười sáu thì cô giao cho cái tủ à." Bên kia có tiếng gõ bàn phím. "Cô còn hai ngày. Món cuối là cái nắp, tuần trước tôi xem, cô làm gần xong rồi."

Cái nắp ấm nằm trên khuôn cát ở bàn cửa sổ phòng cô, đường nứt chéo qua núm đã xẻ được hai phần ba rãnh. Còn lại một đoạn dài chừng phân rưỡi, vòng qua chân núm, chỗ men dày nhất.

Chiều mười ba cô không dám cầm dao. Cô mài lưỡi, thay cát trong khuôn, pha sẵn keo, làm hết những việc không cần ngón tay đứng yên. Sáng mười bốn cô buộc cổ tay phải vào một thanh gỗ, buộc chặt tới mức tê, thử một nhát trên mảnh sứ tập. Đường dao đi được bốn ly rồi lượn.

Ba giờ chiều, cô tháo dây, ngồi trước cái nắp ấm.

Còn hai mươi ba tiếng. Chậm một ngày thì mất cả đơn, mất đơn thì đợt nộp đầu tháng Mười không có gì đắp vào. Cô đã tính tới chuyện gọi cho Lão Kỷ; ông chưa cẩn kim tuyến trên men mỏng thế này bao giờ. Cô kẹp cái nắp vào khuôn cát, xoay cho đoạn rãnh còn thiếu nằm xuôi theo hướng tay, cúi xuống.

Ba nhát đầu ăn ngọt. Nhát thứ tư, cổ tay giật.

Mũi dao rời khỏi lòng rãnh, đi chệch lên chỗ men lành, ăn xuống một đường dài gần hai phân. Cô nghe được tiếng nó trước khi kịp nhấc tay lên: một tiếng khô, gọn, không giống tiếng dao xẻ men.

Men bật ra một vệt trắng. Bên dưới vệt trắng, chạy tiếp về phía vành nắp, là một đường nứt mới, chân nứt ăn xuống tận xương gốm.

Cô đặt dao xuống mặt bàn, hai tay để trên đùi, ngồi im. Trong phòng có tiếng người làm vườn kéo vòi nước dưới sân, tiếng cái quạt nhỏ cô bật cho keo mau khô.

Hai giờ chiều mười lăm, cô mang bộ đồ trà tới nhà ông đại diện, đặt sáu món lên bàn, cái nắp để trên cùng.

Ông soi mười phút, không nói câu nào. Rồi ông mở hợp đồng, lật tới trang bốn, xoay về phía cô, đặt ngón tay lên một dòng.

"Hiện vật hỏng thêm trong quá trình thi công, bên nhận bồi thường hai trăm nghìn tệ. Cô ký chỗ này hôm hai mươi lăm tháng Năm."

"Tôi ký."

"Năm trăm nghìn thì không có." Ông gấp hợp đồng lại. "Cô Thẩm, tôi giới thiệu cô với gia chủ vì cái bộ ở Tô Châu hồi tháng Năm. Từ nay tôi không giới thiệu cô với ai nữa. Cô đừng gọi tôi."

Tối mười lăm, bữa cơm ở Vân Sơn. Thẩm Ninh cầm cốc nước lên, đặt xuống, cốc chạm đĩa lót kêu một tiếng. Cô đưa tay phải xuống, kẹp giữa hai đầu gối.

Hoắc Trân nhìn chỗ trống trên mặt bàn nơi bàn tay ấy vừa nằm. Anh không hỏi.

Ăn xong, anh đứng dậy.

"Buổi mở niêm phong vật chứng dời sang hai mươi tháng Mười. Bên công an vừa gửi lịch mới chiều nay."

Cô ngồi lại một mình với cái cốc trên đĩa lót. Mùng tám sang hai mươi là mười hai ngày. Cô lấy sổ tay ra, gạch cái ngày cũ đi, viết cái ngày mới xuống dưới, rồi ngồi đếm tiếp cho hết: nếu hôm ấy cô đặt tay lên ba mươi mốt mảnh sứ kia, thì hai mươi mốt, hai mươi hai, hai mươi ba tháng Mười, tay cô sẽ giống hệt sáng nay.