Cùng một dòng keo

Mười giờ sáng hai mươi tám tháng Bảy, Tô Mạn tới Vân Sơn, không báo trước.

"Nhà em đưa một lô phụ vào phiên mùa thu. Sáu món đấu thái Khang Hy, ghép thành bộ thì được giá hơn." Ả ngồi xuống ghế bành, hai tay đặt trên đầu gối. "Thiếu đúng một chiếc chén. Chị cho em mượn lại cái hôm nọ nhé. Phiên xong em mang sang trả."

Trần Bá đứng ở cửa bếp. Hoắc Trân đi công tác từ hôm kia.

"Để tôi lên lấy."

Trong phòng, Thẩm Ninh mở ngăn tủ dưới cùng, lấy hộp gỗ đàn hương ra, đặt lên bàn, mở nắp.

Mẩu giấy trắng vẫn dán ở mặt trong nắp hộp. Nét chữ của cô, ngày mười bảy tháng Ba, dưới ngày là một dòng: *chưa cầm bằng tay không, chưa ai biết.*

Hôm ấy cô viết mẩu giấy này để dành cho một ngày cô đứng ở chỗ nói ra mà người ta phải nghe. Bốn tháng rưỡi rồi cô vẫn chưa đứng được ở chỗ ấy. Còn chiếc chén thì sáng nay ra khỏi nhà, vào một lô phụ, gõ búa xong là đi theo người mua, không ai biết đi đâu.

Ngày mai cô có bài kiểm tra tay nghề ở xưởng phục chế tỉnh. Cô đăng ký từ tháng Sáu, chờ hai tháng mới tới lượt, thi đạt thì hồ sơ xin giấy phép hành nghề độc lập của cô đủ bộ. Có giấy phép thì cô nhận việc bằng tên mình, không phải mượn tiệm của ai, không phải ký hai chữ cái vào sổ nhà người ta.

Đọc sâu thì tay run hai ngày. Bài kiểm tra là mười một giờ sáng mai.

Cô ngồi trước cái hộp mở nắp chừng một phút. Rồi cô bóc mẩu giấy ra khỏi nắp hộp, gấp đôi, bỏ vào túi áo, đưa cả hai bàn tay trần xuống nhấc chiếc chén lên.

Men lạnh, mỏng, ấm dần lên trong lòng bàn tay cô.

Cái biết đi vào theo đường vỡ, đường chạy chéo qua thành chén, chỗ cô đã nhìn thấy vệt gợn dưới đèn chùm hôm mười bảy tháng Ba. Chén vỡ làm năm mảnh: hai mảnh lớn, hai mảnh vừa, một mảnh ở vành bằng hạt ngô. Vỡ vì rơi từ độ cao ngang mặt bàn xuống nền cứng. Tháng Hai, hai năm trước.

Người ta nối năm mảnh ấy bằng keo hai thành phần, loại trộn nhựa với chất đóng rắn theo tỉ lệ một một, keo trong, đóng rắn chậm, lúc mới trộn có mùi hơi giống hạnh nhân. Loại keo này ra thị trường sau năm hai nghìn mười. Trong tiệm phố Thanh Hà có ba tuýp đúng thứ ấy đứng trong cái hộp nhựa cạnh bếp nấu keo da trâu, nhãn in tên xưởng keo Tô Ký, hàng bán khắp phố cổ, hai mươi tám tệ một tuýp. Sáu năm nay cô mở nắp loại keo đó không dưới trăm lần.

Cái biết đi tiếp lên lớp trên: men phủ đè, nung nhiệt thấp, rồi tiếp bút ba cánh hoa vắt qua đường vỡ.

Cô đặt chén xuống lụa, gập ngón tay lại, đợi ba nhịp. Nó chưa run. Nó bao giờ cũng để cô đi hết cầu thang rồi mới bắt đầu.

Xuống tới phòng khách, cô đặt hộp gỗ lên bàn trà, mở nắp cho Tô Mạn nhìn.

Ả cúi xuống soi, không cầm lên. "Còn nguyên cả giấy giám định. Chị giữ kỹ thật đấy."

"Của người ta cho thì phải giữ."

Tô Mạn đưa tay trái ra, hai ngón đặt vào vành chén, nhấc lên, xoay một vòng dưới ánh sáng cửa sổ, rồi đặt lại vào lụa.

"Chị Thẩm này." Ả không ngẩng lên. "Chị đoán thử xem chén này bao nhiêu tuổi."

Thẩm Ninh đang đưa tay ra đậy nắp hộp. Ngón tay cô còn để trên vành chén, chỗ ả vừa buông.

"Tháng Hai, hai năm trước."

Câu ấy ra khỏi miệng cô rồi cô mới nghe thấy nó.

Trong phòng khách có tiếng đồng hồ quả lắc ở góc. Trần Bá đã vào bếp từ lúc nào. Ngoài cửa sổ, người làm vườn đang kéo vòi nước qua sân.

Tô Mạn không hỏi lại. Ả không cười, không nhướn mày, không nói câu nào trong khoảng ba nhịp đồng hồ.

"Tháng Hai." Ả nhắc lại, chậm, tách hai chữ ra. "Hai năm trước."

Rồi ả đưa mắt xuống bàn tay Thẩm Ninh.

Ả nhìn chỗ ba ngón tay cô đang đặt trên vành chén, nhìn không chớp. Thẩm Ninh rút tay về, đặt xuống đùi. Mắt ả đi theo bàn tay ấy, xuống tới đùi cô thì dừng lại đó.

"Chén này ba trăm tuổi chị ạ," ả nói. "Ông nội em ký giấy rồi mà."

Ả tự tay đậy nắp hộp, tự tay ôm hộp đứng lên. Ra tới cửa ả quay lại chào, mắt vẫn không nhìn mặt cô.

Cửa xe đóng. Xe ra khỏi cổng.

Thẩm Ninh ngồi lại trên ghế bành, hai tay úp xuống đùi. Chúng bắt đầu run lúc mười giờ bốn mươi.

Cô ngồi ráp lại những gì mình vừa cầm trong tay. Tháng Hai hai năm trước, một chiếc chén đấu thái Khang Hy rơi xuống nền nhà, vỡ năm mảnh. Người nhà họ Tô nối nó lại bằng keo của xưởng nhà mình, phủ men, tiếp bút. Tháng Mười một năm ngoái, ông nội Tô Mạn ký một tờ giấy giám định ghi tám chữ: nguyên vẹn, chưa từng tu bổ, không sứt mẻ. Bốn tháng sau tờ giấy ấy được gói vào hộp đàn hương, mang tới đây làm quà cưới.

Vậy là nhà giám định ba đời ấy ký giấy dối cho đồ nhà mình. Cô chốt tới đó rồi dừng, vì cô không có thêm dữ kiện nào để đi tiếp.

Cô cũng biết cô vừa để mất cái gì. Không phải chiếc chén.

Mười một giờ sáng hôm sau, ở xưởng phục chế tỉnh, người ta phát cho mỗi thí sinh một mảnh sứ tập, một tờ đề. Phần một: nối ba mảnh, sai lệch mối nối không quá nửa ly. Phần hai: xẻ một rãnh dài sáu phân dọc theo đường kẻ sẵn, đáy rãnh đều, không lệch khỏi đường kẻ quá hai phần mười ly.

Phần một cô làm được. Phần hai, tới phân thứ hai thì cổ tay giật. Rãnh chạy chệch ra ngoài đường kẻ chừng một ly, cô kéo lại, nó chệch sang phía kia.

Giám khảo đi một vòng, ghé xuống bàn cô, cầm mảnh sứ lên soi, đặt xuống, viết vào bảng hai chữ.

*Không đạt.*

Sáng ba mươi tháng Bảy, bưu tá mang tới Vân Sơn một phong bì của sở.

Hồ sơ xin cấp giấy phép hành nghề độc lập của Thẩm Ninh bị trả về. Lý do ghi ở dòng thứ hai: *thiếu kết quả kiểm tra tay nghề*.

Cô thi hôm qua. Kết quả kiểm tra tay nghề của kỳ này, theo đúng thông báo dán ở xưởng, ba mươi ngày nữa mới có. Nghĩa là có người rút hồ sơ của cô ra khỏi chồng trước khi tới lượt nó.

Cuối công văn là chữ ký, con dấu, họ tên đánh máy bên dưới. Người ký là một giám định viên trong hội đồng cấp phép của tỉnh.

Người ấy họ Tô.