Người bỏ chạy khỏi một chiếc bát

Hoắc thị mở một buổi trưng bày giới thiệu từ mười tám tới hai mươi lăm tháng Bảy: ba lô chủ lực cùng mười tám lô chọn lọc, bày trong gian triển lãm ở toà nhà bên cạnh, cách sàn đấu giá một cái sân. Vé vào cửa miễn phí, có ghi tên ở quầy.

Lô bốn mươi tư nằm trong mười tám lô ấy.

Điều khoản mười một cấm cô bước vào sàn. Gian triển lãm không phải sàn. Thẩm Ninh vẫn không đi.

Cô mất một buổi tối để tự trả lời vì sao. Một, chiếc bát nằm trong tủ kính, cô có đứng sát mặt kính cả ngày cũng không sờ được nó, mà không sờ được thì cô nhìn nó bằng đúng hai con mắt như mọi người. Hai, Hoắc phu nhân đứng nửa tiếng trước một lô khởi điểm tám mươi nghìn thì tới chiều cả sàn biết lô ấy có người muốn, giá lên trước khi búa gõ. Ba, trong toà nhà đó có một phóng viên báo ngành bốn tháng nay đang đi tìm xem K.T. là ai.

Còn một lý do nữa, lý do thật, cô để xuống cuối cùng. Trong nghề này cô chỉ tin một đôi mắt hơn mắt mình.

Sáng hai mươi tháng Bảy, cô đón Lão Kỷ ở đầu phố Thanh Hà. Trên xe cô đưa ông tờ giấy ghi số lô, kích thước, một dòng câu hỏi.

"Con cần ông xem giúp phần vàng. Nhà người ta soi máy rồi, họ ghi là còn mới. Con muốn nghe ông nói."

"Mới với cũ thì nhìn mặt sợi vàng là ra." Ông gấp tờ giấy bỏ túi áo. "Có mỗi thế mà phải đi mười mấy cây."

Xe dừng cách toà nhà một quãng. Ông xuống, đi bộ qua đường, ghi tên ở quầy, vào trong lúc mười giờ lẻ năm. Thẩm Ninh ngồi ở quán nước bên kia đường, chỗ nhìn thẳng ra bậc thềm.

Mười giờ lẻ bảy, ông ra.

Ông đi xuống bậc thềm nhanh hơn lúc đi lên, một tay vịn thành, tay kia buông thõng. Ra tới vỉa hè ông không nhìn sang quán nước, không nhìn quanh tìm cô. Ông rẽ trái, đi thẳng tới trạm xe buýt cách đó ba chục bước, lên chuyến vừa trờ tới.

Cô chạy ra tới trạm thì xe đã đóng cửa.

Qua lần kính, cô thấy ông ngồi xuống ghế thứ hai, hai tay đặt trên đùi. Mặt ông trắng bệch, môi hé, mắt nhìn thẳng về phía trước. Sáu năm ở tiệm cô đã thấy ông làm hỏng đồ, thấy ông cãi nhau với khách, thấy ông ngồi cả buổi trước một món không cứu được. Cô chưa thấy cái mặt này lần nào.

Cô quay lại gian triển lãm, ghi tên ở quầy, vào.

Lô bốn mươi tư đặt trong tủ kính thứ chín, trên bệ nhung xám, đèn rọi từ hai bên. Bát men xanh ngọc, lòng nông, sáu đường vàng chạy từ vành xuống tụ lại một điểm ở đáy. Vành đủ, không khuyết chỗ nào. Tấm thẻ dưới chân bệ ghi đúng bốn dòng của quyển vựng lục, thêm một dòng nữa ở cuối: *Hiện vật do bên ký gửi yêu cầu không chụp ảnh.*

Cô đứng đó mười lăm phút. Cô nhìn được mặt sợi vàng bị nén bẹp, nhìn được chỗ bẻ góc ở hai chỗ nối, nhìn được lớp bóng trên mặt vàng còn đều, chưa có chỗ nào xỉn. Không có gì trong tủ kính ấy mà một người đứng hai phút không thấy được.

Cô đi vòng sang mặt bên tủ kính. Chiếc bát đặt ngửa trên bệ nhung, đáy úp xuống nhung, không nhìn thấy được một phân nào. Muốn xem dưới đáy thì phải có người mở khoá tủ, nhấc nó lên bằng hai tay. Ông cũng không xem được chỗ ấy.

Thứ làm ông đi khỏi đây không nằm trong tủ kính. Nó nằm trong đầu ông từ trước.

Bốn giờ chiều cô gọi. Máy tắt.

Cô gọi thêm bảy lần trong tối hôm đó. Sáng hôm sau cô về phố Thanh Hà. Cửa tiệm hạ kín, tấm bạt xanh buộc chặt bốn góc, ổ khoá ngoài đã móc. Bà bán rau đầu ngõ bảo ông ấy có ở trong, đêm qua đèn trong nhà vẫn sáng tới khuya.

Cô gõ cửa. Không ai đáp. Cô gõ lần nữa, gọi tên ông, đứng chờ mười phút.

Ngày thứ ba cô viết một mẩu giấy nhét qua khe cửa: *Con không hỏi nữa. Ông ăn cơm chưa.* Chiều quay lại thì mẩu giấy không còn nằm ở chỗ cô nhét.

Ngày thứ tư, hai mươi tư tháng Bảy, cô tới lúc bảy giờ sáng. Cửa cuốn đã kéo lên một nửa.

Lão Kỷ ngồi ở bàn trong, không làm gì cả. Trước mặt ông là cái chén nước nguội, cạnh đó là chiếc âu men trắng ông vá xong từ tháng Ba, vẫn để nguyên đấy. Ông chưa cạo râu. Áo may ô hôm nay mặc ngược đường viền cổ.

"Ngồi đi." Giọng ông khản. "Ấm nước chưa đun. Con tự đun."

Cô đun nước, rót hai chén, đặt một chén trước mặt ông.

"Phần vàng ấy thế nào ạ?"

"Mới." Ông đáp ngay, không nghĩ. "Sợi vàng chưa xỉn chỗ nào. Mài xong chưa quá ba năm."

"Ông thấy gì nữa không ạ?"

Ông cầm chén nước lên, uống một ngụm, đặt xuống. Ông làm ba động tác ấy chậm hơn cần thiết, chậm tới mức cô đếm được.

"Con hỏi ta cái phần vàng. Ta trả lời cái phần vàng."

Rồi ông đứng dậy, đi vào buồng trong. Cô nghe tiếng hộc tủ kéo ra, tiếng giấy sột soạt, tiếng hộc đóng lại.

Ông ra, đặt lên bàn một cái phong bì giấy ố vàng, mép sờn, không dán.

"Cầm về đọc. Đọc xong thì tháng này đừng hỏi ta thêm câu nào."

Cô đợi tới lúc ngồi trên xe buýt mới mở.

Bên trong là một tờ giấy A4 gấp tư, giấy cũ, mực xanh đã bay màu. Chữ viết tay, nét cứng, đều, viết bằng cây bút chấm mực.

*ĐƠN XIN THÔI VIỆC*

*Kính gửi: Phòng Tổ chức cán bộ — Bảo tàng thành phố.*

*Tôi công tác tại Phòng Tu bổ hiện vật từ tháng 8 năm 1981. Nay vì lý do cá nhân, tôi xin thôi việc kể từ ngày 30 tháng 9 năm 2001.*

Bên dưới là chữ ký ở góc phải. Nét chữ ký ấy cô đã nhìn hàng trăm lần trên giấy biên nhận của tiệm, sáu năm nay.

Xe buýt chạy qua hai bến. Thẩm Ninh ngồi với tờ giấy mở trên đùi, đọc lại dòng thứ nhất.

Phòng Tu bổ hiện vật, Bảo tàng thành phố. Cùng một toà nhà, cùng một hành lang tầng hầm, cùng cái phòng mà tháng Mười hai hai năm trước cô cầm cái túi nilon đi ra cổng sau.

Sáu năm cô ngồi trong tiệm ấy, ăn cơm ở cái bàn ấy, rửa bát úp lên cái giá ấy. Sáu năm ông nghe cô kể về phòng phục chế, về mười một người trong hành lang, về ba lá đơn xin sao lục. Sáu năm ông không nói với cô một chữ rằng ông từng làm ở đó mười tám năm.