Anh hỏi thẳng

Ba tuần sau bài phỏng vấn ấy, Thẩm Ninh nhận được hai cuộc gọi hỏi việc. Cả hai đều hỏi giá xong rồi thôi. Người thứ hai nói thẳng ra rằng nhà họ Tô báo giá thấp hơn, lại có giấy giám định kèm theo.

Cô về tiệm phố Thanh Hà làm công nhật cho Lão Kỷ, ngày một trăm tám. Ông cho cô nối, cho cô pha keo, không cho cô cầm dao xẻ rãnh. Bốn cái đĩa của bà Đặng vẫn nằm trên giá tường, phủ mảnh vải màn, vá dở ba cái.

Sáng hai mươi hai tháng Sáu, Trần Bá bảo có xe đợi cô ở cổng.

Toà nhà Hoắc thị nằm ở khu bờ sông, mười một tầng. Xe không rẽ vào lối cửa chính mà đi vòng ra sau, xuống dốc hầm. Hoắc Trân đợi cô ở chân thang máy tầng hầm hai.

"Phòng lưu trữ ở tầng này," anh nói. "Sàn đấu giá ở toà bên kia, cách một cái sân."

Anh nói câu đó trước khi cô kịp hỏi. Cô đi theo anh qua một hành lang có cửa từ, vào một gian dài, hai bên là giá sắt di động quay bằng vô lăng, chính giữa kê một cái bàn dài mặt phủ nỉ xám.

Trên bàn có một cái cặp hồ sơ kẹp gáy xanh.

Thẩm Ninh dừng lại ở đầu bàn. Loại kẹp gáy xanh ấy chỉ bảo tàng thành phố dùng. Cô đã nhìn thấy nó qua khe cửa thư phòng đêm mùng bốn tháng Ba, đã nhìn thấy nó qua lần kính tủ chiều hai mươi tư tháng Ba. Hai năm nay cô làm ba lá đơn xin sao lục, ba lần nhận về một dòng chữ giống hệt nhau.

Hoắc Trân mở cặp ra, tách nó thành hai phần, đẩy phần trên về phía cô.

"Hồ sơ ký gửi. Cô đọc được hết."

Cô kéo ghế, ngồi xuống, lau tay vào vạt áo trước khi chạm vào giấy.

Trang đầu là biên bản tiếp nhận: bảo tàng thành phố nhận ký gửi một hiện vật, bình thanh hoa đời Nguyên, người ký gửi Hoắc Kỳ Sinh, năm hai nghìn lẻ tư. Định giá tại thời điểm ký gửi: tám mươi triệu tệ. Bên dưới là điều kiện ký gửi, thời hạn, chữ ký của bốn người, ba con dấu.

Trang sau là bản mô tả hiện vật. Cao ba mươi tám phẩy hai phân, miệng loe, cổ ngắn, vai xuôi, thân trên vẽ mây, thân giữa vẽ tích người, chân vẽ cánh sen. Hai cái quai nhỏ bắc từ cổ xuống vai, mỗi quai đắp một đầu thú.

Rồi tới ảnh.

Hai mươi bảy tấm, kẹp thành từng năm, ghi ngày ở mặt sau. Tấm sớm nhất chụp năm hai nghìn lẻ tư, tấm muộn nhất chụp tháng Hai hai năm trước. Ảnh macro, chụp trên nền đen, mỗi tấm lấy một khoảnh thân bình chừng bằng lòng bàn tay. Độ nét cao hơn hẳn mọi tấm ảnh vụ này từng lên báo — trên ảnh nhìn rõ từng vết châm kim của men, rõ chỗ màu coban đọng lại thành hạt đen li ti, rõ cả sợi lông bút còn dính trong nét vẽ ở cánh sen.

Thẩm Ninh soi từng tấm một, xếp theo năm, xếp lại theo vị trí trên thân bình. Bốn mươi phút.

Men trong, hơi ngả xanh, rạn thưa. Coban xám xanh, đọng hạt sắt đúng kiểu đời Nguyên. Chân đế mòn không đều, chỗ mòn nhiều nằm lệch về một bên. Trên vai bình có một vết xước cũ dài chừng nửa phân, tấm năm hai nghìn lẻ tư đã có, tấm cuối cùng vẫn còn, vẫn nằm nguyên chỗ ấy.

Hoắc Trân kéo ghế bên kia bàn, ngồi xuống, không giục.

"Cô nhìn vết vá trên chiếc bình này," anh nói. "Cô thấy gì?"

Thẩm Ninh ngẩng lên.

Trong cả tập giấy trước mặt cô — biên bản tiếp nhận, bản mô tả, hai mươi bảy tấm ảnh — không có một chữ nào nói chiếc bình này từng vỡ. Hai năm cô làm ở phòng phục chế, hồ sơ nào của bảo tàng cũng phải ghi tình trạng tu bổ, ghi trước cả niên đại. Hai năm cô đi kiện, mọi bài báo về chiếc bình đều gọi nó là hiện vật nguyên vẹn cho tới đêm mùng năm tháng Mười một.

"Anh vừa nói *vết vá*."

"Tôi nói vết vá."

"Trên ảnh tôi không thấy gì." Cô đẩy hai tấm về giữa bàn. "Tôi soi hết hai mươi bảy tấm. Men liền, không có chỗ nào nung lại, không có vệt sơn phủ, không có mối nào chìm dưới men. Nếu bình này vá thì người vá giấu được cả ống kính macro."

"Cô nói được chừng đó là đủ."

"Chưa đủ." Cô đặt tay lên mép tập ảnh. "Hồ sơ nào ghi nó từng vá?"

"Không có hồ sơ nào."

"Bảo tàng nhận ký gửi thì phải lập biên bản tình trạng. Đây, trang ba, tình trạng ghi là nguyên vẹn." Cô lật cho anh xem. "Nếu nó vá trước năm hai nghìn lẻ tư thì hoặc người lập biên bản không thấy, hoặc người ký gửi không nói. Người ký gửi là ông nội anh."

Anh không đáp câu đó.

"Ai vá?"

Anh cầm tấm ảnh chụp năm hai nghìn lẻ tư lên, nhìn nó chừng hai giây rồi đặt xuống đúng chỗ cũ.

Thẩm Ninh ngồi im. Hai năm nay cô chỉ có một câu hỏi: cái bình ấy vỡ thế nào trong tay cô. Sáng nay có người mở ra trước mặt cô một câu hỏi khác, có trước câu của cô mười mấy năm. Một chiếc bình tám mươi triệu tệ đã vỡ một lần rồi được vá kín tới mức không ai ghi lại, người ký gửi im, hồ sơ im, hai mươi bảy tấm ảnh im. Người ngồi đối diện cô biết chuyện đó. Anh biết mà không có giấy tờ nào chứng minh, nghĩa là anh biết từ chỗ khác. Hoặc anh nhìn thấy người ta vá, hoặc anh biết người vá.

Cô đưa tay sang phần dưới của cặp hồ sơ, phần anh chưa đẩy sang.

Ngón tay cô vừa chạm vào bìa thì anh đặt bàn tay lên đó.

"Bản kê tang vật," anh nói. "Cái đó tháng Mười."

"Tháng Mười có gì?"

"Vật chứng vụ mùng năm tháng Mười một được đưa ra khỏi kho để giám định lại. Ba mươi mốt mảnh, có biên bản mở niêm phong, có hội đồng." Anh gấp phần dưới lại, buộc dây. "Lúc đó cô sờ được."

Trong gian lưu trữ có tiếng máy hút ẩm chạy ở góc phòng, chỉ có tiếng đó.

Anh không nói *cô xem được*. Anh không nói *cô soi được*. Sáng mùng sáu tháng Ba anh đứng ở chân cầu thang nhìn bàn tay trần của cô trên mảnh bình Ung Chính. Trưa mười hai tháng Tư anh nhìn cô cầm chiếc nghiên bằng hai tay trước mặt bốn mươi người. Ba tháng rưỡi anh không hỏi cô một câu nào về chuyện ấy.

"Anh nghĩ tôi sờ ra được cái gì?"

Hoắc Trân đứng dậy, kẹp cặp hồ sơ dưới tay.

"Xe đợi cô ở dưới," anh nói. "Tháng Mười."