Giỗ đầu

Sáu giờ sáng mười hai tháng Tư, ông đại diện nhắn tin: *Mốc bàn giao đợt một, bốn chiếc, ngày 15/4. Nghiệm thu tại kho.* Thẩm Ninh đọc xong thì mở hợp đồng ra, tìm lại cái điều khoản cô đã đọc lướt hôm ký. Điều bốn khoản hai: lỡ mốc bàn giao thì thân chủ được quyền phạt tới mười lăm phần trăm giá trị đơn, được quyền rút ngắn thời hạn. Ba ngày nữa, bốn chiếc. Cô đã xong ba chiếc, chiếc thứ tư mới dận vàng được nửa đường.

Bảy giờ, người ta bắt đầu kê bàn ở sảnh Vân Sơn. Hôm nay là giỗ đầu Hoắc Kỳ Sinh.

Từ mười giờ, xe vào liên tục. Họ hàng ngồi bên trái, khách ngồi bên phải: mấy nhà sưu tầm, hai người của hiệp hội giám định, một ông chủ sàn đấu giá ở tỉnh ngoài. Thẩm Ninh mặc bộ tối màu Từ Nghi gửi, đứng cạnh Hoắc Trân ở chân cầu thang, bắt tay từng người, nghe từng người gọi cô là phu nhân.

Sau lưng cô, ở bàn trà thứ hai, có người nhẩm ra tiếng: cụ mất mười hai tháng Tư năm ngoái, di chúc mở hai mươi tháng Tư, hạn cưới là hai mươi tháng Tư năm nay. Người kia đáp lại rằng thằng bé ký giấy từ mùng ba tháng Ba, sớm bốn mươi tám ngày. Hai người cùng cười. Không ai hạ giọng.

Mười một giờ, Hoắc Đại Xương đứng dậy.

Ông trưởng lão này ngoài bảy mươi, chống gậy, hôm nay đi cùng hai người con trai. Ông đi ra giữa sảnh, đặt lên mặt bàn dài một cái hộp gỗ, mở nắp, lấy ra chiếc nghiên đá.

"Nghiên Đoan của anh cả tôi." Ông nói to, đủ cho cả hai bên bàn nghe. "Năm ngoái tôi còn nhìn thấy nó lành lặn."

Ông xoay mặt nghiên về phía Hoắc Trân, hai ngón tay chỉ vào một đường sẫm chạy chéo qua thân đá.

"Anh cả để lại cho cháu cả cái nhà này, cả cái sàn. Chưa đầy một năm, đồ của anh ấy nứt trong tay cháu. Đồ trong nhà mà cháu còn không giữ nổi thì cháu giữ cái gì?"

Trong sảnh không ai nói. Hoắc Cảnh Sơn ngồi ở bàn đầu, đặt chén trà xuống, không đứng lên. Tô Mạn đứng sau lưng ông, tay khoanh trước ngực.

Thẩm Ninh nhìn đường sẫm ấy từ chỗ cô đứng, cách bàn dài bốn bước. Nó chạy chéo từ mép trên xuống gần đường mài mực, một đường liền, hai đầu cụt.

Cụt. Đá nứt thì vết nứt chạy tới chỗ mỏng nhất mới dừng. Vết này dừng giữa thân đá, cả hai đầu.

Mười ba hôm trước Lão Kỷ dặn cô đừng đọc trước mặt người họ Hoắc. Cô nhớ nguyên câu, nhớ cả cái động tác ông bỏ chiếc âu xuống trước khi nói. Cô cũng nhớ mười lăm tháng Tư, bốn chiếc, mười lăm phần trăm. Đọc xong thì tay run ba ngày, ba ngày ấy cô không cầm được dao.

Trong sảnh có bốn mươi người đang chờ xem Hoắc Trân trả lời một câu mà anh không trả lời được.

Cô đi tới bàn dài, cầm chiếc nghiên lên bằng hai tay trần.

Đá lạnh, nặng hơn cô tưởng. Rồi cái biết chạy vào, đi dọc đường sẫm từ đầu này sang đầu kia. Chiếc nghiên đã nứt một lần, nứt thật, nứt vì rơi. Người ta trám vết nứt bằng sơn ta trộn bột gạch, trám vào rồi mài phẳng theo mặt đá, để khô hơn nửa năm mới đánh bóng. Sáu mươi năm trước. Người trám làm chậm, làm kỹ, tay quen.

Cái biết đi tiếp tới lớp trên cùng, tới chỗ mới. Có ai đó lấy dao lưỡi phẳng cạo lớp sơn ấy ra, cạo dọc theo đúng đường trám, cạo trong vòng một tháng trở lại đây.

Cô mở mắt. Cả sảnh đang nhìn cô.

"Đây không phải vết nứt mới," cô nói. "Đây là vết nứt cũ đã được vá, rồi có người cạo lớp vá ra."

Hoắc Đại Xương gõ đầu gậy xuống sàn. "Cô nói cái gì?"

"Cháu nói ba chỗ, chú soi được cả ba ngay bây giờ." Cô quay sang Trần Bá. "Cho tôi xin cái khăn ẩm với cái đèn pin."

Trần Bá mang lên trong nửa phút. Cô đặt nghiên nằm ngửa giữa bàn, bật đèn rọi chếch.

"Chỗ thứ nhất, hai đầu đường này đều cụt. Đá nứt thì nứt tới mép, tới chỗ mỏng, không dừng giữa thân. Nó dừng ở đây vì hồi trước người ta vá tới đây thì hết vết."

Cô lau chiếc nghiên bằng khăn ẩm, lau một lượt cả mặt, rồi tắt đèn phòng đi cho cả sảnh nhìn theo đốm sáng đèn pin.

"Chỗ thứ hai. Mặt đá lau xong thì lì, không bóng. Đáy rãnh này thì bóng, đen, còn ướt nước. Sơn ta để hở sáu mươi năm thì bạc đi, xám lại. Sơn ta mới bị cắt ra thì đen bóng như thế này. Người cạo không cạo hết, còn sót một lớp ở đáy."

"Chỗ thứ ba nằm ở thành rãnh." Cô đưa đèn sát hơn. "Cạnh rãnh có những nhát ngắn xếp so le, nhát nào cũng nghiêng về bên phải. Đó là dấu dao lưỡi phẳng, bản chừng ba ly, người cạo thuận tay phải, kéo dao về phía mình. Đá không tự tạo ra dấu ấy."

Hoắc Đại Xương cúi xuống nhìn. Hai người con trai ông cũng cúi xuống. Đốm sáng đèn pin nằm im trên đáy rãnh, đen bóng, rõ tới mức người ngồi bàn thứ ba cũng nhìn thấy.

"Cô lấy gì bảo nó vá từ sáu mươi năm trước?"

"Cái đó chú cho người soi, mấy ngày là ra. Nhưng sổ kiểm kê của nhà mình chắc có ghi. Năm sáu hai, ai mang nghiên của cụ đi chữa thì trong sổ phải có một dòng."

Ông trưởng lão không đáp. Ông nhìn con trai thứ hai của mình, nhìn hơi lâu, rồi ngồi xuống ghế.

"Ai cạo thì cháu không biết," Thẩm Ninh nói. "Cháu chỉ biết cái nghiên này không tự mục ra."

Cô đặt chiếc nghiên xuống mặt bàn.

Ngón tay cô đập vào thành gỗ một tiếng khô. Cô rút tay về, giấu xuống dưới mép bàn, nhưng bàn dài này thấp, phía bên kia bàn có mười mấy người ngồi.

"Chị Thẩm sao thế?" Tô Mạn hỏi, giọng rất vừa phải. "Tay chị run kìa."

Cả sảnh nhìn xuống bàn tay ấy. Nó run từng đợt, bốn năm nhịp rồi ngừng, rồi lại run. Thẩm Ninh nắm tay lại. Nắm chặt thì nó run cả cổ tay.

Hoắc Trân đi tới, cầm chiếc nghiên lên, đặt vào hộp gỗ, đóng nắp. "Chú Đại Xương, đồ của ông nội cháu giữ. Chiều mai cháu cho người sang lấy lời khai của người trông kho." Anh nói câu ấy với ông trưởng lão, mắt để ở chỗ khác. "Vào ăn cơm đi cả nhà."

Mười ba, mười bốn, tay cô không cầm nổi con dao khắc. Ngày mười lăm cô mang sang kho ba chiếc.

Bốn giờ chiều, tin nhắn của ông đại diện: *Lỡ mốc đợt một. Thân chủ áp điều bốn khoản hai: phạt 15%, còn 340.000. Hạn giao toàn bộ kéo về 30/4. Không thương lượng.*

Thẩm Ninh ngồi ở mép bàn kê trong gian hai, tính lại. Bốn trăm nghìn trừ sáu mươi nghìn còn ba trăm bốn mươi nghìn. Trong tài khoản cô có bốn trăm sáu mươi nghìn. Cộng vào vừa đúng tám trăm, không thừa một tệ nào. Hạn mới là ba mươi tháng Tư, bệnh viện thả suất mùng một tháng Năm.

Mười giờ đêm cô về phòng. Trên mặt bàn kê sát cửa sổ có một hộp giấy nhỏ, ai đó đặt ngay ngắn giữa bàn.

Thuốc. Vỏ hộp in tên khoa thần kinh của một bệnh viện trong thành phố, mặt sau còn nguyên tem, ba vỉ bên trong chưa bóc. Chỗ dán nhãn tên bệnh nhân bị bóc đi, bóc gọn, chỉ còn lại dãy mã đơn với ngày kê ở góc.

Ngày kê là chín năm trước.