Bốn đời

Ba mươi tháng Ba, Thẩm Ninh về phố Thanh Hà lần đầu kể từ hôm dọn đi. Hai mươi sáu ngày.

Tiệm không đổi gì. Tấm bạt xanh trên cửa vẫn rách một góc, cái ghế đẩu cô hay ngồi vẫn kê lệch về bên phải bàn kê gốm, mùi keo da trâu nấu từ sáng vẫn đọng ở nửa trong. Trên giá tường, bốn chiếc đĩa Càn Long của bà Đặng nằm nguyên chỗ cũ, xếp úp, phủ một mảnh vải màn. Vá dở ba cái, còn một cái chưa đụng tới.

Lão Kỷ ngồi ở bàn trong, cúi trên một chiếc âu men trắng miệng rộng. Ông không ngẩng lên khi cô vào.

Cô đứng ở cửa nhìn tay ông làm.

Chiếc âu đã nối xong, đường vỡ chạy chéo từ vành xuống gần chân. Dọc đường ấy ông vừa xẻ xong một rãnh. Ông đặt một sợi vàng mảnh lên rãnh, dùng mũi que gỗ dận từng đoạn ngắn, dận tới đâu miết tới đó, không dận liền một hơi. Cứ ba đoạn ông lại xoay chiếc âu một góc nhỏ để rãnh luôn nằm xuôi theo hướng tay chứ không phải xuôi theo mắt.

Cách xoay ấy cô đã nhìn thấy trước khi cô lên sáu, ở một cái bàn khác, dưới một bóng đèn khác.

Ở phòng khách Vân Sơn hôm mười một tháng Ba, cô nói với Hoắc Trân rằng cả nước còn ba người làm được lối này, người thứ ba cô không biết. Người thứ ba đang ngồi cách cô ba bước, mặc áo may ô, tay trái đỡ dưới đáy âu.

Trên tấm vải bên cạnh có con dao mũi mỏng. Hộc bàn để mở, chìa còn cắm trong ổ. Cạnh con dao là hòn đá mài còn ướt.

Hôm mùng ba tháng Ba ông đã cất con dao ấy đi rồi khoá lại. Ông không cất nó khỏi tiệm. Ông cất nó khỏi tay cô.

"Ngồi đi," ông nói. "Ấm nước đun rồi."

Cô rót nước, ngồi xuống cái ghế đẩu. Ông làm hết đoạn rãnh cuối cùng mới đặt que gỗ xuống.

"Trong nhà đấy ăn được không?"

"Được ạ."

"Tiền viện của thằng Diệp?"

"Con nhận một đơn ngoài. Bốn mươi lăm ngày."

"Không lấy tiền nhà người ta?"

"Không ạ."

Ông gật, không khen. Ông với tay lấy chén nước, uống một ngụm, đặt xuống.

Cô hỏi bà Đặng đã sang lấy bốn cái đĩa chưa. Ông nói sang rồi, hôm hai mươi, đứng ngoài cửa nói chuyện mười phút, không vào trong. Bà bảo để đấy đã, hôm nào tính sau. Tiền công ba cái đã vá bà không nhắc, ông cũng không nhắc.

Cô hỏi ông câu cô đã mang từ Vân Sơn về: có ai đập đồ thật để thử thợ không. Cô không nói mười hai chiếc đĩa. Không nói bốn chiếc mặt vỡ còn sắc, xương gốm còn trắng, vỡ chưa được một năm. Trong hợp đồng có một dòng cấm cô nói với ai đang làm gì cho ai, cô đọc dòng ấy hai lần trước khi ký.

Lão Kỷ không trả lời câu hỏi đó.

"Nghề này có bốn đời," ông nói.

Ông nói tiếp, giọng đều, mắt vẫn ở chiếc âu.

"Ngày trước không gọi là vá, gọi là tu bổ. Trong Nội vụ phủ có một xứ riêng, gọi là tu bổ xứ, chuyên chữa đồ vỡ trong cung. Đồ trong cung vỡ thì không được vứt, cũng không được cho ai biết là đã vỡ. Cho nên thợ ở đấy học một thứ khác thợ ngoài: giấu vết. Vá cho lành thì dễ, vá cho không ai nhìn ra là đã vá mới khó."

"Xứ ấy giải tán, người thì còn. Ra ngoài mở tiệm, truyền lại. Đời thứ nhất là ông cụ ngoài Phụng Thiên, mất năm bốn ba. Đời thứ hai là con gái ông cụ, bà ấy sống lâu, dạy được nhiều người, tôi là một."

Ông dừng ở đấy hơi lâu, đủ để cô nghe ra ông vừa nói ra một điều về chính ông mà sáu năm nay ông chưa nói.

"Đời thứ ba giỏi hơn cả hai đời trước. Nhận vá một món cho một nhà sưu tầm lớn. Vá xong thì thôi. Không ai gặp lại nữa. Hai mươi năm rồi."

Cô đếm trong đầu. Ông mở đầu bằng bốn đời. Ông kể ba.

"Nhà sưu tầm nào ạ?"

"Cô hỏi nhiều quá."

Ông cầm chiếc âu lên, nghiêng dưới ánh sáng cửa, soi đường vàng vừa dận, tìm chỗ gợn. Cô nhìn theo tay ông. Tay ông bảy mươi hai tuổi, mu tay nổi gân, ngón út cong hẳn vào trong vì gãy hồi trẻ không nắn.

"Người đời trước tàn đời vì khoe tay," ông nói. "Có mỗi một cái tật ấy. Người ta hỏi, mình đáp. Đáp đúng thì sướng. Sướng một lần, người ta nhớ mặt mình cả đời."

Ông đặt chiếc âu xuống, lần này quay hẳn sang phía cô. Sáu năm ở đây cô chưa thấy ông làm động tác này lần nào — bỏ hẳn đồ trong tay xuống để nói với người ngồi cạnh.

"Từ nay đừng đọc trước mặt người họ Hoắc."

Cô cầm chén nước, không uống.

Ông dùng chữ *đọc*. Không phải xem, không phải thẩm, không phải nhìn. Trong tiệm này sáu năm, chữ ấy chưa từng ra khỏi miệng ai, kể cả cô. Cô chưa bao giờ kể cho ông nghe chuyện xảy ra trong lòng bàn tay mình. Ông cũng chưa bao giờ hỏi.

Cấm cô đọc trước mặt người họ Hoắc thì trong ngôi nhà ấy cô còn lại gì. Hôm mùng sáu cô nói ra keo cá với năm tám mươi bảy, người ta gọi máy tới soi, đứa vu cho cô phải cúi xuống xin lỗi cái sàn nhà. Không có ba phút ấy thì tới hôm nay cô vẫn là người làm vỡ đồ. Trong nhà đó cô không có giấy tờ, không có máy soi, không có ai làm chứng. Cô có hai bàn tay.

"Con hỏi ông một câu."

"Hỏi."

"Đời thứ ba tên gì ạ?"

Lão Kỷ với tay lấy que gỗ, xoay chiếc âu lại cho đường vàng nằm xuôi theo hướng tay, cúi xuống, dận tiếp đoạn rãnh còn dở.

"Trưa nay ở lại ăn cơm," ông nói. "Có canh."

Trưa ấy hai người ăn ở cái bàn nhỏ phía sau: cơm, canh cải nấu tôm khô, một đĩa đậu rán. Ông ăn chậm, ăn hết, không nói câu nào trong bữa. Cô rửa bát, úp lên giá, lau tay vào cái khăn treo ở đinh — cái khăn vẫn treo đúng chỗ ấy suốt sáu năm. Ra tới cửa cô mới nhớ ra mình chưa hỏi ông vì sao hôm mùng ba ông không nói với cô một câu nào. Cô quay lại nhìn vào trong. Ông đã cúi xuống chiếc âu.

Bốn giờ chiều cô ra bến xe buýt đầu phố. Trời đứng gió, nắng hắt lên mặt đường còn nóng.

Điện thoại rung. Tin nhắn từ số ông đại diện, đúng cái giọng viết như đọc bản in sẵn:

*Từ mùng sáu tháng Tư, thân chủ chuyển toàn bộ mười hai chiếc sang địa chỉ mới. Cô làm ở đó cho tới khi nghiệm thu. Điều kiện giữ nguyên.*

Bên dưới là địa chỉ. Cô đọc hết dòng thứ nhất thì dừng lại, đọc lại từ đầu.

Biệt thự Hoắc gia. Cánh Đông. Kho của Hoắc Cảnh Sơn.