Ánh đèn phòng học tối nay

Sáng ra, tôi dậy sớm hơn thường lệ, xuống xưởng đóng nốt mấy đường bào cuối cùng cho cái rương gỗ ghép từ ba tấm ván nứt. Gỗ nứt xẻ ra vẫn dùng được phần lõi, tôi cưa bỏ chỗ nứt chân chim ở hai đầu tấm, ghép lại thành cái rương vuông vắn, bốn góc bo tròn, đóng bản lề nắp cẩn thận. Trời sáng se lạnh, sương còn đọng trên mái tôn xưởng, tôi xoa hai tay vào nhau cho ấm trước khi cầm bào tiếp.

Tôi lấy cái áo lễ treo ngoài cửa buồng xuống, phủi lớp bụi bám dọc vai áo, gấp gọn gàng thành từng nếp vuông vắn, đặt vào trong rương rồi đóng nắp lại, khoá chốt cài kêu tách một cái. Tôi khiêng cái rương vào để ở góc trong cùng của gác xép, xong xuôi mới xuống xưởng rửa tay.

Học phí lớp tối tôi đã đóng xong tuần trước, hai nghìn tư một kỳ. Chiều nay là buổi lên lớp đầu tiên sau bao năm, tôi xếp mấy quyển vở với cây bút vào cái cặp cất trên xà, phủi sạch bụi bám trên nắp cặp, để sẵn trên bàn thợ.

Giữa buổi sáng, bà cô cả Phó Ngọc Chi cho người gọi tôi sang từ đường, nhờ đóng lại cái bàn kê đồ cúng đã lung lay chân. Tôi mang theo hộp đồ nghề, đạp xe qua mấy con phố, gió đầu đông lùa vào cổ áo lạnh buốt. Từ đường vắng người, chỉ có một bà lão trong họ đang lau dọn bàn thờ, mùi nhang trầm còn phảng phất. Bà ngẩng lên nhìn tôi, hỏi: - Cháu sang sửa cái bàn à? Tôi đáp: - Vâng, bà cô cả nhờ cháu. Bà gật đầu, quay lại lau tiếp bàn thờ. Tới nơi, tôi lật cái bàn lên xem, một chân bị mọt ăn gần đứt hẳn, tôi cưa bỏ chân cũ, đóng chân mới vào cho chắc, thử lắc mấy lần thấy đứng vững mới thôi, mùn cưa rơi vãi ra cả nền gạch.

Xong việc, bà lấy trong ngăn tủ ra cuốn sổ xếp bàn giỗ, mở cho tôi xem một trang, tên tôi đã ghi sẵn ở dòng bàn trong, ô bên cạnh để trống. Tôi nhìn trang sổ một lúc, ngón tay lướt qua dòng chữ tên mình, không nói gì. Bà gấp sổ lại, cất vào ngăn tủ, rót cho tôi một chén nước rồi ngồi xuống ghế đối diện, cả hai cùng uống hết chén nước trong im lặng trước khi tôi cáo từ ra về.

Về tới xưởng, Trần Tiểu Mãn đang lắp nốt cái chân cuối cùng cho một bộ ghế cậu tự đóng, mấy đường cưa với mối mộng đều ngay ngắn. Cậu đứng lên khoe với tôi, giọng tự hào: - Thầy xem hộ em có chỗ nào hỏng không? Tôi cầm lên xem từng mối mộng, lắc thử từng chân ghế, không thấy chỗ nào phải chỉnh lại. Tôi bảo cậu: - Được rồi đấy, cứ thế mà làm. Cậu cười tít mắt, xếp bộ ghế vào góc cho khách lấy chiều nay, mấy đường sơn phủ đều màu. Cậu quay ra dọn dẹp mấy khúc gỗ vụn quanh chỗ mình làm, hỏi tôi mai có việc gì cần chuẩn bị trước không. Tôi bảo cứ theo đơn đã ghi trong sổ mà làm, có gì chưa rõ thì cứ hỏi, cậu gật đầu rồi tiếp tục quét dọn cho gọn xưởng.

Trưa, tôi ăn qua loa bát cơm nguội với ít rau xào, ngồi ngay trên cái ghế đẩu cạnh bàn thợ, nhìn ra khoảng sân đầy nắng nhạt. Tiểu Mãn hỏi tôi tối nay có cần cậu ở lại trông xưởng không, tôi bảo không cần, xưởng cứ khoá lại như mọi hôm, cậu về nhà sớm mà nghỉ. Buổi chiều tôi giao nốt mấy món hàng nhỏ cho khách quen trong ngõ, đạp xe thu tiền công xong xuôi, cất sổ sách vào ngăn kéo bàn thợ.

Chiều muộn, tôi xách cái cặp sách để sẵn trên bàn thợ lên, khoác thêm cái áo ngoài, đi bộ ra phía cổng xưởng. Tiểu Mãn đã về từ trước, đèn trong xưởng tắt hết, chỉ còn ánh đèn đường hắt vào qua khe cửa sổ. Kéo cánh cửa lại sau lưng, cửa vẫn không kêu một tiếng nào, tôi đứng lại một nhịp rồi bật cười một mình. Tôi tra khoá cửa xưởng rồi xỏ chìa vào ổ khoá cổng.

Tôi đi bộ ra phố, ngang qua mấy hàng quán đã lên đèn sớm, tiếng người bán hàng rao mời vang lên hai bên đường. Mấy đứa trẻ con tan học về muộn chạy đuổi nhau trên vỉa hè, va vào một ông đang dắt xe máy, ông chỉ cười xoà cho qua. Đi ngang ngã ba đầu chợ, mấy hàng thịt với hàng rau đã dọn dẹp gần hết. Tới quán trà Hoè Ấm lúc trời sẩm tối, đèn trong quán bật sáng hắt ra vỉa hè, mấy bàn khách ngồi rải rác bên trong. Qua tấm kính lớn, tôi thấy Ôn Nhu ngồi trong đó, đứng dậy khỏi ghế rồi lại ngồi xuống ngay, hết trong chừng hai nhịp thở.

Tôi nhìn cái động tác ấy một lúc, đọc nó thành một người vừa đứng lên với tay lấy ấm trà đặt ở đầu bàn rồi ngồi xuống lại chỗ cũ. Tôi bước tiếp trên vỉa hè, xách cặp sách đi thẳng vào cổng trung tâm giáo dục thường xuyên huyện, đúng lúc trống báo giờ học nổi lên trong sân, đèn phòng học đã sáng, bàn ghế kê ngay ngắn đợi sẵn giấy bút.