Chín bàn trong quyển sổ cũ

Buổi sáng đang dở tay xào một chảo rau thì điện thoại rung trong túi tạp dề, tôi lau tay vào khăn rồi mới rút ra xem. Tin nhắn Tố Miên gửi vào nhóm chung của nhà:

— Cỗ giỗ bố tháng chín năm nay nhà đặt bên Ngũ Vị Quán cho gọn, khỏi phiền tới cô, cô cứ lo tiệm của cô cho tốt.

Bà ta đã đặt xong rồi mới nhắn. Tôi đọc lại hai lần, cất điện thoại vào túi, quay lại với chảo rau đang xào dở, tay đảo đều mà trong bụng đã thấy có gì đó chưa yên. Bốn năm liền, cứ tới tháng chín là tôi lại tự tay lo hết mâm cỗ giỗ bố chồng, từ đặt gà, mua hoa quả, tới việc dậy sớm hơn thường lệ hai tiếng để kịp bày biện trước giờ cúng, chưa năm nào nhà phải thuê ngoài. Năm nay bị gạt sang một câu ngắn gọn qua tin nhắn, không một lời hỏi han lý do, tôi vẫn tiếp tục xào nốt chảo rau cho khách đang chờ, tay không dừng lại nhưng lòng đã nặng hơn hẳn lúc mới đọc tin. Thời Nghiêm không có tên trong nhóm chat ấy, mà ba năm nay phần giỗ này cũng chưa một lần có anh đứng bếp cùng tôi, nên bà ta cắt thì cắt, chẳng ai buồn hỏi qua anh một câu. Tôi tự hỏi liệu có phải vì hôm bàn cơm tôi đem cái nồi con ra nói thẳng trước mặt hai bác mà giờ bà ta tìm cách cắt bớt phần việc của tôi trong nhà, cắt từng chút một cho tới khi không còn gì để tôi bấu víu vào nữa.

Gần trưa, hai người của Ngũ Vị Quán bước vào tiệm, một người cầm cuốn sổ tay, một người cầm thước dây, xin phép đi một vòng quanh gian bếp, đo chiều ngang cái bếp ga, đo khoảng cách từ bếp tới bồn rửa, ghi ghi chép chép không nói gì thêm. Một chị khách quen đang ngồi ăn dở bát cơm ngẩng lên nhìn theo, ghé sát tôi hỏi khẽ họ đo đạc để làm gì, có phải tiệm sắp đóng cửa hay không, tôi chỉ lắc đầu bảo chưa biết, để chị yên tâm ăn nốt bát cơm. Người cầm sổ hỏi thẳng tôi mỗi tháng bán được bao nhiêu suất, giá mỗi suất bao nhiêu, khách quen chiếm mấy phần trong số đó. Tôi đáp đúng số thật, không thêm không bớt, phần vì không có gì phải giấu, phần vì trả lời qua loa thì hai người ấy còn đứng lại lâu hơn. Họ đo xong, gật đầu cảm ơn rồi ra về, không nói định làm gì với mấy con số vừa ghi, cũng không nhắc một câu về cỗ giỗ sắp đặt bên họ. Tôi đứng nhìn theo bóng hai người khuất sau góc ngõ, tay vẫn cầm cái khăn lau bàn, chưa kịp lau bàn nào thì họ đã đi mất, để lại đúng một câu hỏi trong đầu tôi: một tiệm cơm mười hai chỗ như của tôi thì có gì đáng để người ta cất công tới đo.

Tiễn hai người ra cửa xong, tôi vào trong lục cái ngăn tủ thấp dưới quầy, lấy ra quyển sổ đặt cỗ cũ vẫn dùng để ghi lại từng đợt giỗ chạp nhà họ Lục, phần vì tò mò bên Ngũ Vị Quán sẽ nấu ra sao so với cách nhà vẫn làm, phần vì bốn năm liền chính tay tôi đứng bếp nấu cỗ đó nên cũng muốn lật lại xem cho rõ. Sổ ghi rõ từng năm: giỗ đầu bốn bàn, giỗ thứ hai bốn bàn, giỗ thứ ba chín bàn, năm kia, rồi năm ngoái lại về bốn bàn. Tôi dừng ngón tay ở dòng chín bàn khá lâu, lật đi lật lại trang đó thêm hai lần, so với mấy dòng bốn bàn đứng hai bên, con số chín nằm chênh hẳn ra mà không thấy ghi chú gì thêm về lý do năm đó làm to hơn hẳn mọi năm khác. Tôi nhớ mang máng năm đó khách tới đông hơn thường lệ, phải kê thêm bàn ngoài sân, nhưng nhớ vậy thôi chứ không nhớ vì cớ gì nhà lại rộng rãi tới thế trong khi mấy năm kia chỉ gói gọn bốn bàn cho vừa. Tôi gấp sổ lại, cất về chỗ cũ dưới quầy, không nói với ai.

Chiều đó tôi không ngồi buồn vì mất mối cỗ. Tôi khoác vội cái áo, đi một vòng ba nhà quen trong ngõ, ngỏ ý nhận nấu cỗ cho họ đúng vào tháng chín, đúng cái ngày nhà họ Lục vẫn làm giỗ bố chồng mọi năm. Nhà đầu ngõ nhận lời ngay, còn dặn thêm làm giúp mấy món chay vì nhà có người ăn kiêng. Nhà giữa ngõ ngần ngừ hỏi đi hỏi lại giá cả, tôi bảo thẳng:

— Em tính giá này rồi, cô chú cứ yên tâm, hôm đó em lo đủ.

Nghe vậy nhà giữa ngõ mới gật, vì giá tôi ra cũng rẻ hơn đặt ngoài hàng. Nhà cuối ngõ thì chốt luôn không cần nghĩ, còn dúi thêm tiền đặt cọc dù tôi bảo chưa cần vội. Tôi ghi cả ba nhà vào ngay dưới dòng chín bàn trong quyển sổ đặt cỗ, ngày tháng ghi rõ ràng, cất sổ lại chờ tới tận tháng chín mới tới lượt.

Tối muộn, cái máy nhắn tin để đầu giường mẹ chồng rung chuông gọi sang, tôi vội khoác thêm áo mỏng chạy bộ qua khu Đông Giao. Trương Đại Quý ra mở cửa, đứng chắn ngay lối vào một lúc, tay gãi gãi sau gáy:

— Mẹ hôm nay khó ở trong người, cô sang trông cũng may, chứ không thì cả ngày chỉ có tôi với bà ấy quanh quẩn, cô cứ suốt ngày ở ngoài tiệm để mẹ ở nhà ăn... ăn nh...

Ông khựng lại giữa câu, đổi giọng:

— Ăn nhạt mãi cũng tội, thôi cô vào xem cháo cữ tối còn nóng không, tôi đi lấy thêm cái gối.

Tôi hỏi luôn:

— Mẹ ăn được cháo tối chưa anh?

Ông chỉ lắc đầu, không đáp thẳng, quay lưng đi thẳng vào trong, để tôi tự bước qua gian ngoài, cái bàn ăn vẫn còn để nguyên mấy cái bát chưa kịp dọn từ bữa tối.

Tôi vào gian trong, mẹ chồng nằm quay mặt ra cửa, thấy tôi vào thì mắt sáng lên chút, môi mấp máy nhưng không bật ra được tiếng nào rõ. Tôi ngồi xuống mép giường, nắm lấy bàn tay còn cử động được của bà, hỏi bà có khó chịu ở đâu không, có cần tôi gọi bác sĩ tới xem không. Bà lắc đầu nhẹ, rồi giơ cái tay ấy lên, chỉ thẳng ra phía cửa gian ngoài, nơi Trương Đại Quý vừa đi qua, giữ nguyên như vậy một lúc lâu rồi mới từ từ hạ tay xuống, không ra hiệu thêm gì nữa, cũng không cố nói thêm câu nào. Tôi nhìn theo hướng tay bà chỉ, ngoài đó chỉ có cái bàn ăn còn bừa bát đĩa và cánh cửa khép hờ, chẳng có gì khác thường để nhìn ra. Tôi xoa nhẹ lưng bàn tay bà, bảo bà cứ nghỉ, có gì mai tôi lại sang, rồi ngồi thêm một lúc cho tới khi hơi thở bà đều lại mới đứng dậy ra về.

Tôi đi bộ về, ngang qua tiệm thấy cái thước dây hai người Ngũ Vị Quán bỏ quên lúc sáng vẫn còn treo tòn ten ở tay nắm cửa. Tôi gỡ xuống, cầm nó trong tay suốt quãng đường về, chưa tháo dây ra tôi cũng đoán độ dài đo vừa khít ngang cái bếp của tôi, cái bếp bốn năm liền tôi vẫn tự tay nấu đủ mâm cỗ giỗ, năm nay bị người ta đo lại như đo một gian hàng bỏ trống.