Vành cơm cháy trong nồi bốn lon

Nhà họ Lục gọi cả nhà về ăn cơm ở khu Đông Giao, bữa này có thêm hai bác bên nội, bác Cẩm Chi và bác Cẩm Hoà, lâu lâu mới ghé một lần vào dịp cuối tuần. Mâm cơm hôm nay bày thịnh soạn hơn ngày thường, có cả canh sườn hầm bí đỏ, món mà mọi khi chỉ nấu vào dịp giỗ chạp, còn có thêm đĩa gà luộc chặt sẵn và bát nước mắm gừng pha đậm, toàn những món ngày thường ít khi thấy, tôi vừa bước vào đã ngửi thấy mùi thơm bốc lên từ trong bếp. Tôi mang theo một túi rau vừa lấy ở chợ về, vào bếp phụ dọn bát đũa trước khi ngồi vào bàn, tay tráng lại mấy cái bát cho sạch bụi vì thấy chạn để hơi lâu ngày không mở. Mẹ chồng nằm ở gian trong, cửa để mở, tôi liếc qua thấy bà đã được đỡ ngồi dậy tựa gối, mắt hướng ra phía bàn ăn. Tôi bước qua:

— Mẹ ơi con mới sang.

Bà mấp máy môi một lúc rồi mới bật ra được tiếng khàn đặc:

— Thư à... ăn đi.

Bàn tay còn cử động được khẽ động đậy trên mép chăn.

Tố Miên xếp chỗ ngồi, đẩy Thời Nghiêm xuống cuối bàn, đúng cái ghế hồi bọn trẻ con trong nhà còn nhỏ vẫn ngồi ăn riêng một góc, ghế thấp hơn hẳn mấy ghế khác. Anh không nói gì, kéo ghế ngồi xuống, tôi ngồi cạnh anh, cả bữa gần như không rời mắt khỏi từng cử chỉ nhỏ của anh, từ cách cầm đũa tới cách anh né không nhìn thẳng vào Tố Miên, cả cách anh cố tình ăn chậm để có việc mà làm. Trương Đại Quý ngồi phía đối diện, cắm cúi ăn, thỉnh thoảng đưa mắt nhìn quanh mâm cơm rồi lại cúi xuống, không góp lời.

Giữa bữa, Tố Miên đặt đũa xuống, quay sang hai bác nói to, giọng cố ý cho cả bàn nghe rõ từng tiếng:

— Ba năm nay chỉ có nhà mình lo cơm nước thuốc thang cho mẹ, còn cô ấy thì cứ ở ngoài kia bán cơm lấy tiền, coi như ăn nhờ ở nhà chồng bấy lâu mà chẳng góp được gì, có khi còn chưa từng bưng cho mẹ một bát cháo tử tế.

Một bác gật gù, buông thêm câu:

— Đúng là dâu con thời nay khác xưa nhiều lắm, ngày trước làm gì có chuyện để mẹ chồng nằm liệt mà con dâu vẫn thong dong đi bán hàng.

Bác kia tiếp lời:

— May mà nhà họ Lục còn nếp còn tẻ, chứ gặp phải nhà khác thì mẹ già nằm đó biết trông cậy vào ai.

Cả hai đưa mắt nhìn sang phía gian trong, nơi mẹ chồng đang nằm, rồi mới quay lại gắp thức ăn. Bác Cẩm Chi khẽ hắng giọng:

— Thôi, chuyện nhà người ta, mình ăn cơm thôi.

Tôi ngồi im, hai tay đặt gọn trong lòng. Thời Nghiêm ngồi cạnh tôi không đỡ lấy một câu, anh cúi xuống, xúc nốt chỗ cơm còn lại trong bát, ăn hết sạch, đũa gõ nhẹ vào thành bát mấy tiếng lách cách.

Tôi không cãi ngay tại bàn. Tôi bưng bát của mình đứng dậy:

— Con xin phép vào rửa bát cho gọn ạ.

Tay vẫn giữ được bình tĩnh dù trong lòng đang sôi lên từng đợt, ngón tay cầm bát hơi run mà tôi phải cố ghìm lại. Đứng trước bồn rửa, tôi nhìn sang cái nồi cơm điện để trên bếp, loại bốn lon gạo, cái loại nhà nào đông người mới cần dùng tới, vành cơm cháy bám quanh lòng nồi dày đúng một khoát tay tôi, màu vàng sậm đã chuyển sang nâu vì hâm đi hâm lại nhiều lần. Ba năm nấu cơm bán mỗi ngày, tôi đọc ra ngay: nồi này nấu đủ bốn lon, hâm lại hai lần, đủ cho bốn người ăn trọn ba bữa một ngày, không thiếu không thừa. Mẹ chồng nằm liệt, ăn cháo ninh nhừ nhạt muối, phải bắc riêng một nồi con chứ không thể nấu chung nồi lớn được. Tôi mở cái chạn bát tìm nồi con, chỉ thấy đúng một cái, còn nguyên tem giá dán trên nắp, chưa từng bắc lên bếp lần nào, đáy nồi vẫn sáng bóng như lúc mới mua về, chưa hề ám khói bếp một chút nào.

Tôi bưng cái nồi con ra đặt giữa bàn, trước mặt hai bác, tem giá vẫn còn dán nguyên trên nắp cho ai cũng nhìn thấy, không nói lời rào trước, đặt xuống một tiếng cạch khô khốc giữa im lặng.

— Nồi cơm điện bốn lon ngoài kia hâm đúng hai lần mỗi ngày, tức là nấu cho bốn người ăn ba bữa. Còn cái nồi con để ninh cháo cho mẹ thì vẫn nguyên tem từ ngày mua tới giờ, chưa ai bắc lửa lấy một lần. Đại tỷ cho em hỏi, ba năm nay ai là người ninh cháo cho mẹ mỗi ngày, nếu không phải cái nồi này, hay là mẹ ăn chung cơm với cả nhà từ bao giờ mà em không hay biết?

Cả bàn im bặt, tiếng đũa cũng ngừng hẳn, chỉ còn tiếng quạt trần quay đều trên đầu và tiếng xe máy chạy ngoài ngõ vọng vào. Hai bác nhìn nhau, không ai nói thêm câu gì, chỉ lặng lẽ gắp thêm miếng thức ăn, không ai đụng đũa vào phần thịt gà để giữa mâm nữa. Tố Miên mặt đỏ bừng lên, tay siết chặt lấy mép bàn tới mức khớp ngón tay trắng bệch.

Bữa cơm cứ vậy im lặng cho tới lúc tan, chẳng ai buồn nói thêm chuyện gì khác, mỗi người tự dọn phần bát của mình rồi lặng lẽ đứng dậy, không ai nhìn ai lâu quá một giây. Bác Cẩm Chi lúc ra về còn nắm tay tôi một cái, không nói gì, chỉ gật đầu nhẹ. Tôi vẫn chưa giữ được gì trong tay ngoài một bữa cơm vừa thắng bằng đúng một cái nồi con còn mới. Cái hợp đồng thuê gian tiệm thì vẫn đứng tên Tố Miên như cũ.

Lúc dọn dẹp ra về, Thời Nghiêm giúp tôi xách túi rau còn thừa ra tận cổng, không nhắc gì tới chuyện vừa rồi, cũng không nói một câu bênh tôi muộn màng. Ra tới đầu ngõ, anh mới lên tiếng:

— Cái nồi con đó, Mạn Thư nghĩ ra hay đấy.

Chỉ vậy rồi thôi, không nói thêm câu nào nữa. Tôi nhìn anh, trong đầu định hỏi sao lúc nãy anh không nói đỡ tôi lấy một câu, nhưng nghĩ lại thấy hỏi cũng chẳng ích gì, ba năm nay anh vốn đã quen đứng ngoài mọi chuyện của nhà này rồi, hỏi ra chỉ tổ thêm buồn nên tôi lại thôi. Ngoài trời đã tối hẳn, mấy nhà quanh đó đã lên đèn, tiếng ti vi vọng ra từ khung cửa sổ để hé. Tôi xách túi đi trước, để anh lững thững theo sau, trong đầu vẫn còn văng vẳng tiếng cái nồi con đặt xuống mặt bàn lúc nãy.