Chú thích dưới chân trang

Ngay sau tiết năm, Kỷ Đồng mang tờ đề tuần xuống phòng bảo vệ. Cô gõ cửa rồi đưa tận tay tờ giấy cho bác Lâu. Tấm lồng kính lắp xong tuần trước khoá kín cả ngày. Chìa duy nhất của ổ khoá nằm trên thắt lưng bác Lâu, chung với chùm chìa cũ của cả trường. Ông không đợi cô quay lưng mới rút bút, mà kéo ghế ngồi thẳng ngay trước mặt cô. Kỷ Đồng khựng lại bên khung cửa, giương mắt nhìn ông cúi đầu viết ngay trước mặt. Ông rút mẩu bút chì 2B từ sau tai xuống, trải phẳng tờ giấy lên mặt bàn rồi cúi đầu viết.

Kỷ Đồng cất tiếng hỏi:

— Bác không đợi cháu ra ngoài nữa à?

Nói tới đó, cô khựng lại giữa câu rồi đổi lại ngay:

— Bác không đợi em ra ngoài nữa à?

Bác Lâu ngước mắt nhìn cô một thoáng, đầu bút chì khựng lại giữa dòng chưa viết tiếp, rồi ông cúi xuống đưa mũi chì về đúng chỗ vừa dừng. Bác Lâu mắt không rời tờ giấy, nhạt giọng nói:

— Từ hôm giữa sân thì giấu cũng chẳng để làm gì nữa. Cô đứng đó mà xem, tôi giải xong cô cầm về luôn cũng được.

Kỷ Đồng kéo ghế ngồi xuống đối diện ông, hai tay đặt lên đầu gối, ánh mắt dán chặt vào đầu bút chì đang di trên mặt giấy.

Mẩu bút chì 2B trên tay ông đi một mạch hết nửa trang đầu không dừng, tiếng chì cọ trên giấy vang lên đều đặn. Tờ đề Kỷ Đồng vừa mang xuống nằm phẳng dưới bàn tay ông. Cô dán mắt vào đầu chì, dò xem ông có chậm lại theo kiểu cũ hay không. Đến giữa trang, đầu chì ngừng hẳn. Ông gạch một đường ngang gọn gàng rồi vòng sang mép phải tờ giấy, viết thêm hai dòng tạt ngang trước khi quay lại đúng chỗ vừa gạch để đi tiếp xuống dưới.

Một buổi tối mùa hè năm ngoái, Kỷ Đồng ngồi trước màn hình dựng lại từng bước của bài báo tháng 3 chín năm trước để đưa vào mục tài liệu tham khảo trong luận văn. Hồi đó, cô từng lấn cấn với đúng một dòng trong bài. Dòng chữ ấy không dẫn tới đâu, đứng lạc giữa hai đoạn lẽ ra phải nối liền với nhau. Cô đã viết một chú thích nhỏ dưới chân trang về dòng thừa đó rồi bỏ qua. Chiều nay, ngồi trong phòng bảo vệ nhìn hai dòng tạt ngang bác Lâu vừa viết thêm, cô mới chợt nhận ra dòng thừa trong bài báo cũ chính là chỗ cụt của con đường vòng ông vừa đi trước mặt.

Phía bên kia mặt bàn, bác Lâu cúi đầu viết nốt. Cô nhìn mẩu bút chì di đúng vào vị trí mình vừa nhớ ra, bàn tay siết nhẹ mép bàn. Trong lòng cô nghĩ, một khi biết có người nhận ra con đường ấy, chắc chắn ông sẽ muốn đòi lại nó. Cô hít sâu một hơi, định mở miệng hỏi thẳng. Môi đã hé mở, từ đầu tiên đã lên tới đầu lưỡi. Nào ngờ bác Lâu đã đẩy tờ giấy giải xong về phía cô, chậm rãi đứng dậy cài mẩu bút chì lên tai.

Kỷ Đồng cầm tờ đề vừa giải xong lên khỏi mặt bàn. Mắt cô liếc qua cuốn tạp chí bìa cứng nằm kế bên, góc bìa hằn con số 4127 viết tay đã mờ nét, giờ kẹp thêm một tờ lịch gấp đôi giữa các trang. Cô xếp tờ đề gọn cho vào cặp rồi cất giọng hỏi:

— Tuần sau em mang xuống, bác vẫn giải kiểu này chứ ạ?

Cô đứng dậy, đẩy ghế về đúng chỗ cũ dưới gầm bàn.

Bác Lâu nhạt giọng đáp:

— Cô mang xuống thì tôi giải, có gì đâu mà phải hỏi.

Về tới phòng tập thể, Kỷ Đồng cởi giày ngay trước cửa. Cô không bật đèn chính mà chỉ bật ngọn đèn bàn, rồi kéo thùng các tông chưa dỡ từ hồi chuyển tới ra giữa phòng. Cô lục qua mấy lớp sách giáo trình cũ cùng xấp bài giảng in rời, lúc này mới chạm tới cuốn luận văn đóng bìa cứng màu xanh đậm nằm dưới cùng. Gáy sách còn thẳng nếp, mực in trên bìa chưa hề phai màu. Đầu tháng sau, cô phải nộp bản này vào hồ sơ tập sự. Cô ngồi xuống mép giường, đặt cuốn luận văn lên đùi.

Đêm đó, cô lật qua vài chương đầu trước, dừng lại ở đúng đoạn mình từng dựng lại các bước của bài báo tháng 3 chín năm trước. Cô đọc lại chú thích nhỏ dưới chân trang về dòng thừa mình từng ghi. Dòng chữ ấy nhỏ hơn thân bài, nằm sát mép chân trang. Ngón tay cô lướt theo dòng chữ đó một lượt, trong lòng nhớ lại đúng cảm giác ngồi gõ dòng chú thích ấy vào máy tính đêm hè năm ngoái. Cô lật nhanh sang những trang cuối, nơi mục lời cảm ơn nằm ngay trước trang bìa sau cùng. Cô tìm đúng đoạn mình viết hồi tháng Năm, ngay trước ngày bảo vệ.

Giữa căn phòng tối, ngọn đèn bàn hắt ánh sáng xuống đúng trang cuối cùng của cuốn luận văn Kỷ Đồng vừa lật tới. Trên trang giấy trắng xếp hai đoạn văn ngắn. Đoạn thứ hai mở đầu bằng dòng xin cảm ơn Phó giáo sư Ngụy Hàm Chương đã công bố kết quả làm nền cho đề tài của cô. Kỷ Đồng đọc lại đúng câu đó một lần nữa, ngón tay khựng lại ngay dưới dòng chữ. Hai câu đánh máy đều tăm tắp vẫn nằm nguyên ở vị trí cũ từ ngày cô in ra, tên ông xếp ngay sau từ cảm ơn. Kỷ Đồng gập cuốn luận văn lại, đặt nó xuống cạnh gối trước khi tắt đèn bàn.