Chiếc chìa mới trên vòng sắt

Tiết ba vừa tan, Kỷ Đồng đứng ở hành lang tầng hai chờ trống vào lớp thì nghe thấy tiếng còi xe vọng lên từ phía cổng. Cô nhìn xuống sân, thấy một chiếc xe tải nhỏ vừa đỗ ngay trước cổng trường.

Cô bước xuống sân, đúng lúc hai người thợ khiêng một tấm lồng kính cỡ lớn từ thùng xe xuống. Khung nhôm sáng loáng. Đây là thứ văn phòng đã đặt mua từ đợt siết chuyên môn mười ngày trước. Họ mang thẳng tới đúng chỗ tấm bảng gỗ mà cô vẫn dán bài tuần suốt hơn bốn mươi ngày qua. Học sinh từ các lớp ùa ra, vây kín quanh hai người thợ đang đặt khung nhôm ôm sát mép bảng cũ. Có đứa đưa tay sờ thử mặt kính, có đứa hỏi to xem tấm lồng này dựng ngay giữa sân để làm gì. Một người thợ mở cặp tài liệu, cất tiếng hỏi tìm người có thẩm quyền của trường để ký nhận. Cả văn phòng sáng nay đi họp cụm chưa về, sổ trực ghi bác Lâu là người nhận hàng ngoài giờ hành chính, nên người bước tới chiếc bàn kê tạm giữa sân chính là bác Lâu.

Kỷ Đồng đứng lẫn trong đám học sinh cách đó vài bước, thấy bác Lâu cúi xuống bàn đọc lướt tờ biên bản rồi ký tên. Trên tay ông còn dính bụi xi măng từ buổi quét sân sáng nay. Người thợ đưa cho ông chiếc chìa nhỏ còn dính dầu mỡ mới, dặn đây là chiếc chìa duy nhất của ổ khoá gắn trên cửa lồng kính. Ông cầm chiếc chìa lật qua lật lại dưới nắng, rồi tháo chùm chìa nặng trĩu đang đeo bên thắt lưng ra. Ông lồng thêm chiếc chìa mới vào vòng sắt cùng những chiếc chìa khác của cả trường. Kỷ Đồng đứng đủ gần để thấy chiếc chìa mới sáng bóng nằm lẫn vào đám chìa cũ xỉn màu. Trước khi đeo lại cả chùm vào thắt lưng, ông cúi người phụ hai người thợ siết nốt mấy con ốc cuối cùng. Đến con ốc ở mép trên, ông dừng tay lại, đưa ngón cái miết dọc mép bảng gỗ, phủi lớp bụi phấn chì còn bám ở đó, rồi mới đỡ tấm kính lắp đè lên. Xong việc, ông đứng thẳng người, phủi tay vào ống quần rồi lùi lại một bước ngắm tấm lồng kính vừa dựng xong.

Đúng lúc lồng kính vừa lắp xong, Bàng Học Nghĩa đi ngang qua sân. Ông dừng chân lại gần chiếc bàn ký nhận. Kỷ Đồng đứng nhìn từ phía sau đám học sinh, sực nhớ lại cảnh tượng ở văn phòng mười ngày trước. Khi ấy, bác Lâu tự tay gỡ chiếc chìa phòng in ra khỏi chùm, đặt hẳn vào tay Bàng Học Nghĩa để ông cất vào túi áo. Bàng Học Nghĩa khựng người lại một nhịp, mắt nhìn thẳng vào chùm chìa ở thắt lưng bác Lâu. Ánh mắt ông lướt sang tấm bảng gỗ giờ đã nằm khuất sau khung nhôm. Bàn tay ông nắm chặt lại rồi thả lỏng bên hông.

Bàng Học Nghĩa bất ngờ cất giọng thật to, tay chỉ thẳng về phía thắt lưng bác Lâu, giọng đanh lại:

— Chìa của cả cái trường này cuối cùng cũng chỉ qua một tay bác, thế thì cái ổ khoá vừa dựng lên để chặn bác cũng chỉ về đúng tay bác. Bác muốn sửa cái bảng tin kia lúc nào mà chẳng được, còn tôi khoá riêng cả phòng in đề thì phỏng có ích gì!

Mấy giáo viên đứng gần đó quay sang nhìn nhau, rồi cùng quay lại nhìn bác Lâu chờ ông đáp lời.

Tấm lồng kính mới đứng giữa sân. Khung nhôm còn dán nguyên nhãn bảo hành chưa bóc, choán trọn khoảng tường nơi tấm bảng gỗ từng đứng. Đám học sinh đứng vòng ngoài đang bàn tán bỗng im bặt. Mấy đứa đứng gần bàn ký nhận kéo tay nhau lùi lại một bước, mắt dán chặt vào chùm chìa khoá bên thắt lưng bác Lâu. Kỷ Đồng đứng xen giữa đám giáo viên tổ khác, nghe rõ từng chữ. Cô thấy vài học sinh lớp mình dạy cúi gằm mặt xuống cuốn sách trên tay, hai vai so lại. Trống vào tiết vang lên ngay sau đó. Đám đông tản dần về các lớp.

Bác Lâu không đáp lại câu nói đó. Ông cúi xuống gấp gọn tờ biên bản giao nhận vừa ký, xếp vào chiếc cặp hồ sơ mỏng vẫn mang theo khi trực cổng. Bàn tay ông miết phẳng góc giấy bị quăn. Hai người thợ thu dọn đồ nghề, xin chữ ký cuối cùng xác nhận đã lắp xong lồng kính. Ông ký thêm một chữ rồi bắt tay cảm ơn họ, giọng trầm hẳn xuống. Ông quay người bước nhanh về phía phòng bảo vệ. Chùm chìa khoá bên thắt lưng khẽ va vào nhau lách cách theo từng bước chân.

Chiều hôm đó, cuộc họp hội đồng sư phạm định kỳ diễn ra ở phòng họp lớn ngay sau tiết cuối. Cát Vĩnh Bình ngồi ở đầu bàn, tay cầm tờ giấy nhắc nhở đã đánh máy sẵn tên bác Lâu. Ông nhìn quanh toàn thể giáo viên, nhạt giọng cất tiếng:

— Người không có chuyên môn thì không được tự ý viết thêm vào tài liệu chuyên môn dán công khai trong trường. Đây là quy chế của trường, tôi ký để nhắc chung cho mọi người cùng biết.

Nói xong, ông ký tên xuống góc dưới tờ giấy rồi cho người mang đi dán thông báo. Ngòi bút dừng lại ở cuối chữ ký, ông nói khẽ, gần như chỉ đủ cho mấy người ngồi đầu bàn nghe:

— Tháng sau đoàn xét chuẩn xuống. Hồ sơ nào cũng phải sạch.

Cả phòng họp lặng im, rồi chuyển ngay sang mục tiếp theo trong biên bản cuộc họp.

Kỷ Đồng ngồi ở hàng ghế cuối phòng họp. Cách đánh số câu quen thuộc trong tờ đề Bàng Học Nghĩa dán trên bảng tin tuần trước vẫn hiện rõ trong óc. Cô đã nhấc tay lên khỏi mặt bàn, rồi liếc xuống cuốn sổ tập sự nằm trong cặp mở hé dưới chân, cuốn sổ mười hai tháng mà mỗi trang nhận xét đều chờ chữ ký của Bàng Học Nghĩa. Cô hạ tay xuống. Chờ tới cuối buổi họp, cô giơ tay xin phát biểu, đề nghị giữ lại tấm bảng tin ngoài sân dưới dạng một góc bài tự nguyện. Bàng Học Nghĩa lên tiếng ngay sau đó, bảo góc bài đó không được tính là hoạt động chuyên môn của tổ, tức là không được đưa vào hồ sơ tập sự do ông ký. Kỷ Đồng nhạt giọng đáp:

— Không tính vào kế hoạch tổ, không tính vào hồ sơ tập sự của tôi cũng được.

Cát Vĩnh Bình gật đầu đồng ý ngay với điều kiện đó.

Mấy người trong tổ hành chính đang dán tờ thông báo rà soát biên chế mới lên bảng tin văn phòng. Tờ thông báo khổ lớn hơn tờ cũ, liệt kê danh sách những suất phải giải trình lý do giữ biên chế trong đợt xét năm nay. Sau cuộc họp, Kỷ Đồng ghé qua văn phòng. Cô thấy tờ mới dán đè lên tờ giấy nhắc nhở mang tên bác Lâu vẫn còn thẳng nếp. Cô đứng đọc lướt qua vài dòng đầu, không thấy tên bác Lâu ghi trực tiếp trong danh sách. Dòng chữ nhỏ ở cuối tờ thông báo lại ghi thêm cả các vị trí hợp đồng ngoài biên chế chính thức. Cô gấp cuốn sổ trên tay đút vào cặp rồi bước ra sân. Ánh mắt cô ngoái lại nhìn tờ giấy nhắc nhở một lần nữa trước khi rẽ sang hành lang khác.

Ra tới sân, Kỷ Đồng thấy bác Lâu đang đứng trước tấm lồng kính mới. Ông tra chiếc chìa nhỏ vào ổ khoá, xoay một vòng, kéo cánh cửa kính mở ra. Bên trong là tấm bảng gỗ cũ, mặt gỗ trống trơn, chỉ còn mấy vệt phấn chì mờ ở góc dưới. Ông đứng nhìn nó một lúc, hai tay để yên bên hông, không đưa lên. Rồi ông khép cửa lại, tra chìa xoay đúng một vòng nghe tiếng lách cách, rút chìa ra. Ông buông chùm chìa về lại vị trí cũ bên thắt lưng, rồi chậm rãi bước đi.