Mâm cơm hai trăm tệ

Một buổi trưa, Ôn Diệc nhận chìa khoá căn hộ sáu mươi tám mét vuông ở khu Thanh Hoà. Ký xong biên bản bàn giao, cô một mình đứng lại giữa phòng khách trống. Nắng tháng Mười hai hắt xiên qua ô cửa sổ chưa kịp treo rèm. Theo thói quen hai năm bốn tháng làm kiểm kê ở Hoà Đạt, cô đi một vòng quanh các phòng đếm những thứ chủ cũ để lại. Một cái kệ gỗ kê sát tường, mấy chiếc móc áo treo đều tăm tắp trên thanh ngang tủ, một chồng bìa carton gấp phẳng phiu xếp gọn cạnh cửa bếp. Đoán họ dọn đi vội vì vướng chuyện tiền nong, cô nhẩm ghi tên mấy thứ đó để tuần sau gọi người chở đi. Cô kéo bộ bàn ăn gấp cạnh tường ra giữa phòng khách, xếp đủ mười cái ghế quanh bàn. Cô dành riêng cho mình cái ghế ở đầu bàn phía trong, vị trí của chủ nhà. Mặt ghế phủ một lớp bụi mỏng chưa kịp lau.

Ở khu Thanh Hoà có một lệ cũ. Nhà mới dọn vào phải có người lớn trong họ đứng ra nhóm lửa nấu bữa cơm đầu tiên, bằng không hàng xóm sẽ cho là nhà thiếu gốc gác. Ôn Diệc vốn dĩ chẳng còn ai để mời. Mẹ mất năm cô chín tuổi, bố mất năm cô mười bảy. Họ hàng cắt liên lạc mười năm, đủ lâu để cô nhớ rõ một chuyện. Trong những bữa cơm giỗ tết, cậu mợ luôn xếp cô ngồi mâm sau, phía sau đám con nhà họ. Chưa lần nào cô được gọi lên ngồi đầu bàn. Cô lên mạng tìm thông tin, gọi điện tới viện dưỡng lão Tùng Hạc. Cô ký tờ giấy thuê người đóng vai bà nội trong ba tiếng với giá hai trăm tệ. Sau đó, cô đón cụ Hà Tố Cầm, tám mươi mốt tuổi, lên xe về thẳng căn hộ mới.

Ôn Diệc chưa kịp mở tủ lạnh lấy đồ, Hà Tố Cầm đã bước vào gian bếp. Bà tự tay bật bếp ga, đặt chảo lên rồi bảo cô đi lấy dầu ăn cùng hành lá. Trong hơn một tiếng, bà nấu xong ba món: gà xào nấm hương, đậu phụ sốt cà chua và đĩa rau cải luộc. Bà thao tác thoăn thoắt, không hỏi lại lần thứ hai. Đến giờ, khách tới đông đủ. Mâm cơm mười người có cả Đàm Húc cùng hai đồng nghiệp tổ kiểm kê của Ôn Diệc. Tất cả ngồi so đũa, đợi bà lên tiếng mời. Cởi tạp dề, bà ngồi hẳn vào đầu bàn phía ngoài, vị trí tiếp khách dành cho người lớn tuổi nhất. Bà quét ánh mắt một vòng quanh mâm cơm, đếm lại mười phần bát đũa đã bày đủ. Ôn Diệc bưng nốt đĩa rau cải luộc ra bàn rồi ngồi xuống cái ghế ở đầu bàn phía trong, đối diện với bà. Cô gắp một đũa gà vào bát mình cùng lúc với khách, bàn tay đặt lên mép bàn gỗ vẫn còn hơi lạnh.

Đàm Húc, trưởng phòng của Ôn Diệc ở Hoà Đạt, tới sớm mười lăm phút, xách theo túi cam biếu nhà mới. Ngồi được một lúc, Hà Tố Cầm quay sang Đàm Húc hỏi thẳng:

— Con Ôn Diệc làm ở công ty cháu lương tháng được bao nhiêu, cháu nói bác nghe?

Đàm Húc đáp ngay, giọng vẫn niềm nở:

— Năm nghìn tám trăm một tháng, cộng phụ cấp tám trăm mỗi việc công trình, bác ạ.

Hà Tố Cầm nghe xong, buông một câu chắc nịch:

— Ít.

Ôn Diệc đứng sau ghế bà, hai tay siết nhẹ lưng ghế, thấp giọng chen vào:

— Nãi nãi đừng nói con số đó ra, để trưởng phòng hỏi cho vui thôi mà.

Đàm Húc cười xoà, bảo để ông xem lại đợt xét lương cuối năm. Cả bàn quay sang chuyện khác.

Một đồng nghiệp nữ cùng tổ kiểm kê ngồi kế bên Đàm Húc. Uống được nửa chén rượu, cô kể chuyện chồng dạo này hay về khuya, tiền thưởng cuối năm cũng giấu không đưa vợ giữ. Cả bàn trầm mặc một lúc, chỉ còn tiếng đũa chạm bát. Hà Tố Cầm đặt đũa xuống, nhìn thẳng sang cô mà nói:

— Đàn ông giữ tiền một mình mà không nói lý do thì bỏ sớm đi, càng đợi càng lỗ cả thanh xuân của mình.

Cô đồng nghiệp cười gượng, bảo chuyện đâu có đơn giản vậy, còn con cái nhà cửa phải tính. Hà Tố Cầm gắp miếng đậu phụ trong đĩa của mình bỏ vào bát cô đồng nghiệp. Bà đẩy chén rượu sang cho Đàm Húc rót thêm, phẩy tay ra hiệu cả bàn cứ ăn tiếp.

Đĩa cá om do chính Ôn Diệc nấu vừa bưng lên bàn đã hỏng. Thịt cá bở nát từng mảng, mùi tanh xộc lên lấn cả mùi gừng cô cho vào trước đó. Không ai trong bàn động đũa tới đĩa cá. Chỉ có Hà Tố Cầm kéo đĩa về phía mình, gắp từng miếng ăn sạch. Ôn Diệc ngồi cách đó ba ghế, thấy bà cúi đầu ăn liền mấy gắp không ngẩng lên. Sắc mặt bà vẫn thản nhiên như đang ăn một món bình thường trước mặt khách.

Đúng ba tiếng đồng hồ tính từ lúc nhóm lửa, Hà Tố Cầm đứng dậy, vịn tay lên vai Ôn Diệc trước mặt cả bàn:

— Con bé này từ nhỏ đã biết lo cho nhà, mua được căn hộ này ở tuổi nó là giỏi lắm rồi, các cháu cứ nhìn nó mà học.

Mấy vị khách gật gù, có người vỗ tay. Đàm Húc cười bảo để ông về báo lại chuyện này với sếp tổng. Ôn Diệc đứng yên nghe hết câu khen đó, hai tay nắm chặt vạt tạp dề.

Khách vừa ra khỏi cửa, Hà Tố Cầm bước thẳng vào gian bếp nơi Ôn Diệc đang xếp bát bẩn vào bồn. Tay chống lên thành bồn rửa, ánh mắt nhìn thẳng vào chồng bát cô vừa xếp gọn, bà gằn từng chữ:

— Tiểu Ôn rửa bát kiểu gì mà xà phòng còn dính đầy quanh miệng bát thế này, khách ăn phải thì sinh bệnh, tráng lại từng cái cho bà.

Ôn Diệc không cãi lại, cúi đầu nhặt từng chiếc bát. Bàn tay cô run rẩy, chiếc bát chạm vào cái bên cạnh phát ra tiếng keng.

Ôn Diệc đứng ở cửa bếp, xả nước tráng lại từng chiếc bát đúng ý bà dặn. Ngón tay cô cứng dần vì nước lạnh đầu tháng Mười hai, hơi thở phả thành khói mỏng trong gian bếp không bật đèn sưởi. Cô tráng hết chồng bát này đến chồng bát khác, bàn tay đỏ ửng rồi chuyển sang tê dại. Cô không dừng lại giữa chừng, dù bà đã ra phòng khách ngồi đợi. Úp xong chiếc bát cuối cùng lên giá, cô tắt vòi nước, đứng lặng một lúc rồi cởi tạp dề treo lên móc sau cửa.

Trước khi bà ra cửa, Ôn Diệc rút từ túi áo khoác tờ hai trăm tệ đã chuẩn bị từ sáng, hai tay đưa cho Hà Tố Cầm. Bà không cầm ngay, trầm mặc nhìn tờ tiền một lúc mới đưa tay nhận lấy. Bà gấp đôi rồi gấp tư cho gọn bằng hai đầu ngón tay, nhét sâu vào túi áo trong sát ngực, không để ở túi ngoài nơi chứa tiền lẻ. Ôn Diệc nhìn động tác đó, thấy tờ tiền biến mất hẳn vào lớp áo dày.

Đàm Húc đã về trước đó một lúc. Ngoài cổng khu Thanh Hoà, chỉ còn tài xế taxi Ôn Diệc gọi sẵn đứng chờ, đèn xe bật sáng trong bóng tối đã sập xuống từ lúc nào. Ôn Diệc dìu Hà Tố Cầm ra xe, đỡ bà ngồi vào ghế sau. Cô dặn tài xế chở thẳng về viện dưỡng lão Tùng Hạc theo đúng con đường đã thuộc từ lúc ký hợp đồng tuần trước. Xe lăn bánh được một đoạn, Hà Tố Cầm ngồi im, hai tay đặt gọn trên đùi, ngón tay miết đi miết lại mép cổ áo khoác.

Xe chạy được nửa đường, Hà Tố Cầm bất ngờ lên tiếng, bảo tài xế rẽ vào một con ngõ nhỏ không nằm trên lối về viện. Con ngõ làm đường đi dài thêm chừng hai cây số. Tài xế nhìn qua kính chiếu hậu hỏi lại cho chắc. Bà gật đầu, hai tay gấp đi gấp lại mép chiếc khăn len vắt trên đùi. Bà ngồi yên như vậy suốt đoạn đường vòng, qua hết con ngõ mới bảo đi tiếp theo lối cũ. Xuống xe trước cổng viện Tùng Hạc, Ôn Diệc trả thêm tiền quãng đường đi vòng, không hỏi bà vì sao lại muốn đi qua chỗ đó.