Ba tháng Ba

Chín giờ sáng mùng ba tháng Ba, Thẩm Diệp nhắn: *chị ăn sáng chưa*. Rồi thêm một dòng: *chín ngày nữa. Em đếm rồi.*

Mười giờ, phòng lưu trữ tầng hầm hai toà nhà Hoắc thị, cùng cái bàn dài phủ nỉ xám cô ngồi hôm hai mươi hai tháng Sáu.

Từ Nghi trải ra hai bản giấy chấm dứt, đọc ba dòng thủ tục, chỉ chỗ ký. Thẩm Ninh ký bản thứ nhất, Hoắc Trân ký bản thứ hai. Bà đóng dấu giáp lai, cho vào cặp, đứng dậy.

"Đủ ba trăm sáu mươi lăm ngày. Hội đồng không còn chỗ nào để bám nữa." Bà nói với anh, không nhìn ai. "Tôi lên tầng chín."

Cửa khép. Còn ba người: cô, anh, Lão Kỷ ngồi đầu bàn với cây gậy nhôm bệnh viện cho mượn.

"Cái tôi gọi cô tới không phải cái vừa ký." Hoắc Trân đặt lên mặt nỉ một cái hộp giấy nhỏ bằng bao diêm, nắp rời, cũ tới mức bốn cạnh đã sờn thành lông. "Cô mở đi."

Bên trong lót bông. Trên bông là một mảnh gốm men xanh ngọc, cong, bằng đốt ngón út, ba mép vỡ mòn nhẵn vì được cầm nhiều.

"Mùa hè năm hai nghìn lẻ một, nhà ông nội tôi có một người đàn bà tới vá đồ, ở bốn ngày, làm trong một cái phòng ông khoá lại." Anh nói đều, mắt để trên cái hộp. "Sáng ngày thứ năm bà ấy đi. Chiều hôm ấy tôi ra sân sau nhặt bóng, thấy cái này ở khe gạch cạnh bậc thềm. Tôi giữ để mai bà ấy quay lại thì trả. Bà ấy không quay lại."

"Anh mười ba tuổi."

"Mười ba." Anh đẩy cái hộp sang. "Trong hồ sơ ông nội để lại có một tấm ảnh chụp năm ấy. Cạnh khuỷu tay người vá là một cái bát men xanh ngọc, sáu đường vàng tụ về một điểm ở đáy. Hôm mùng tám tháng Mười, lô bốn mươi tư lên màn hình, tôi nhìn ba giây là biết nó trùng khít với tấm ảnh. Chỉ khác một chỗ: trên ảnh năm hai nghìn lẻ một, phần vàng đã cũ. Trên lô bốn mươi tư nó còn mới. Tôi mua để biết vì sao."

"Hai triệu sáu."

"Hai triệu sáu."

Anh nhấc từ dưới chân ghế lên một cái hộp bảo quản viền cao su đen, mở bốn khoá, lấy ra một chiếc bát men xanh ngọc đủ vành, đặt xuống nỉ.

Thẩm Ninh mở túi vải đeo chéo, lấy ra cái bát của mẹ, mở ba nếp khăn xô, đặt cạnh nó.

Cô làm việc trong bốn mươi phút.

Cô rửa ba mép vỡ bằng cồn, hong khô, kê chiếc bát vào khuôn cát mượn của phòng kỹ thuật. Sơn ta trộn bột đá pha đặc hơn thường lệ vì mảnh nhỏ. Cô đặt mảnh vào chỗ khuyết, ép, đếm tới sáu mươi, rồi kê hai nêm gỗ.

Đường vàng thứ bảy cô xẻ bằng con dao số bảy.

Trong mười một con nằm trong hộp gỗ đàn hương, chín con mũi mỏng, hai con mũi vát, không con nào đầu tròn. Con thứ mười hai, con Lão Kỷ giữ hai mươi năm, đầu tròn, bản ba ly, cán gãy đôi vá bằng một đường vàng.

Tay cô không run một lần nào trong bốn mươi phút ấy.

Xẻ xong, cô dận sợi vàng vào rãnh, dận từng đoạn ngắn, cứ ba đoạn lại xoay chiếc bát một góc nhỏ cho rãnh nằm xuôi theo hướng tay. Tới chỗ mạch mới gặp mạch cũ, cô cho nó chạy thẳng tới sát, bẻ một góc vuông, rồi mới nhập vào.

Còn chỗ cuối cùng.

Bảy mạch vàng đổ về cùng một điểm ở đáy bát. Chỗ ấy hai mươi năm nay là một cục vàng gồ lên bằng hạt đậu, mặt lồi, nhám. Muốn san một chỗ chụm thì phải đủ mặt các sợi; sợi thứ bảy hai mươi năm nay không có. Sáng nay nó có.

Cô lật chiếc bát úp xuống nhung trắng, lấy giấy nhám mịn nhất, mài cái cục ấy xuống bằng mặt đáy.

Dưới lớp vàng gồ vừa mài đi có một dấu khắc.

Ba nét, khắc chìm vào xương gốm, nông, lấp bằng sợi vàng. Cô kéo đèn lại, rọi chếch từ bên trái. Ba nét hiện lên thành ba vệt sáng.

"Ông ơi."

Lão Kỷ chống gậy đứng dậy, đi ba bước, cúi xuống. Ông nhìn rất lâu rồi ngồi xuống cái ghế gần nhất.

"Lệ nghề." Ông đặt gậy ngang đùi. "Tu bổ xứ chữa đồ trong cung, đồ của người ta chứ không phải của mình. Vá xong thì khắc dấu chủ nhân vào đáy, để sau còn biết đường trả về. Không ai khắc dấu thợ. Con triện gỗ trong hộp là dấu đóng vào sổ nghề, đóng lên giấy, không đóng lên đồ."

"Vậy dấu này là của chủ chiếc bát."

"Của chủ."

"Mẹ con không phải chủ."

"Mẹ con là người vá thuê." Ông nhìn cái đáy bát thêm một lượt nữa. "Cái bát này chưa bao giờ là của bà ấy."

Thẩm Ninh quay sang chiếc bát thứ hai nằm trên nỉ.

Lô bốn mươi tư. Đủ vành, sáu mạch vàng tụ về một điểm ở đáy — chỗ chụm ấy đã được san phẳng từ lâu, vì chiếc bát này không thiếu mảnh nào. Hôm hai mươi tháng Bảy năm ngoái cô đứng mười lăm phút trước tủ kính mà không xem được một phân nào dưới đáy, vì bên ký gửi cấm chụp ảnh, vì chiếc bát đặt ngửa, đáy úp xuống nhung.

Cô lật nó lên, đặt vào vùng sáng của ngọn đèn.

Ba nét. Chìm, nông, lấp bằng sợi vàng. Cùng một dấu.

"Ghi chú phòng thí nghiệm Hoắc thị: phần tu bổ bằng vàng còn mới, niên đại tu bổ chưa xác định." Cô nghe giọng mình rất bình thường. "Hôm hai mươi tư tháng Bảy ông bảo con là mài xong chưa quá ba năm."

"Chưa quá ba năm," Lão Kỷ nói.

"Hôm ấy ông đứng trước tủ kính chưa tới hai phút thì bỏ về. Ông tắt máy bốn ngày, đóng cửa tiệm."

Lão Kỷ để hai bàn tay lên đầu gậy.

"Hai phút là đủ để biết phần vàng ấy còn mới. Cái lối dận sợi ấy ta ngồi nhìn tám năm ở một cái bàn khác, dưới một bóng đèn khác." Ông không quay sang cô. "Ta không dám nghĩ tiếp. Ta về."

Cô đặt hai chiếc bát cạnh nhau, đáy ngửa, dưới cùng một đèn.

Một cái vá năm cô sáu tuổi. Một cái vá trong vòng ba năm trở lại đây. Cùng một lối dận sợi, cùng một cái tật bẻ góc vuông, cùng một dấu chủ nhân dưới đáy. Người vá cái thứ hai không phải mẹ cô thì cũng là người học đúng từng thói quen của tay bà, mà làm cho cùng một người chủ, làm gần đây.

Cô cầm con dao số bảy lên, xoay nó dưới đèn.

Đầu tròn, bản ba ly. Sáng hai mươi tư tháng Hai cô đã đọc ra đúng một con dao như thế trên chín mối nối của bản giả, đọc trước ba cái máy quay. Con dao này nằm trong hộc tủ tiệm phố Thanh Hà từ tháng Tám năm hai nghìn lẻ một, không rời khỏi đấy một ngày nào.

Nghĩa là ngoài kia còn một con nữa, mài đúng lối này, trong tay ai đó.

Hoắc Trân đi tới cái giá sắt di động ở tường bên, quay vô lăng, rút ra một cặp hồ sơ mỏng.

"Hồ sơ ký gửi lô bốn mươi tư. Tôi mua nó rồi thì tôi được đọc." Anh mở ra trên bàn. "Bên ký gửi là một công ty tín thác đăng ký ở Ma Cao. Người uỷ thác không nêu tên, chỉ ký."

Ở góc dưới trang thứ hai có một chữ ký. Không thành chữ, không thành tên. Một nét mực kéo ngang, thẳng, hơi nhấn ở đoạn cuối rồi hất lên nửa ly.

Thẩm Ninh mở túi vải, lấy quyển sổ nghề gáy vải ra, lật tới trang bảy mươi mốt, đặt xuống cạnh tờ giấy.

Dưới cái tên Thẩm Vãn Chi là một nét mực kéo ngang, thẳng, hơi nhấn ở đoạn cuối rồi hất lên nửa ly.